Wrocław – Cmentarze i Wyszukiwarka Grobów

Historia i rodzaje wrocławskich cmentarzy

Wrocław ma jedną z najbogatszych sieci cmentarzy w Polsce. Na terenie miasta znajduje się 17 obiektów - od największego Cmentarza Osobowickiego (52 ha) po kameralne tereny parafialne w dzielnicach takich jak Brochów czy Leśnica. Sześć z nich to cmentarze komunalne zarządzane przez Zarząd Cmentarzy Komunalnych (ZCK) z siedzibą przy ul. Ślężnej 43/45.

Wrocławskie cmentarze odzwierciedlają złożoną historię miasta. Przed 1945 rokiem Breslau posiadał kilkadziesiąt obiektów - ewangelickich, katolickich, żydowskich i wojskowych. Po wojnie większość zamknięto lub przekształcono w parki (np. Park Grabiszyński powstał na terenie dawnego Cmentarza Grabiszyńskiego III). Przetrwały natomiast dwie nekropolie żydowskie - Stary Cmentarz Żydowski przy ul. Ślężnej (dziś Muzeum Sztuki Cmentarnej) oraz czynny Nowy Cmentarz Żydowski przy ul. Lotniczej, jeden z największych żydowskich cmentarzy w Polsce z ponad 11 hektarami powierzchni.

Jak wyszukać grób we Wrocławiu?

Miasto udostępnia dwa narzędzia do wyszukiwania grobów online:

• groby.cui.wroclaw.pl - miejska wyszukiwarka pochówków na cmentarzach komunalnych. Pozwala odnaleźć grób po nazwisku, imieniu lub dacie zgonu.
• zck.wroc.pl - oficjalna strona ZCK z informacjami o cennikach, formularzami i danymi kontaktowymi biur obsługi.

Jeśli nie znasz dokładnej daty zgonu, skontaktuj się z Biurem Obsługi Klienta ZCK (tel. 71 328 67 00) - pracownicy pomogą ustalić lokalizację grobu na podstawie nazwiska.

Krematorium i pochówki urnowe

Jedyne krematorium we Wrocławiu mieści się na terenie Cmentarza Komunalnego Psie Pole przy ul. Kiełczowskiej 90. Wyposażono je w dwa piece kremacyjne oraz dwie sale ceremonii pogrzebowych. Pochówki urnowe dostępne są na wszystkich sześciu cmentarzach komunalnych - na tym w Leśnicy dozwolone są wyłącznie urny ze względu na wysoki poziom wód gruntowych.

Kwatery specjalne i wyznaniowe

Na wrocławskich cmentarzach wydzielono kwatery dla różnych wyznań i grup:

• Kwatera muzułmańska - na terenie Psiego Pola
• Kwatera prawosławna - na Cmentarzu Osobowickim
• Pochówki romskie - tradycyjnie również na Osobowickim
• Kwatera Ofiar Terroru Komunistycznego - tamże, miejsce pamięci narodowej
• Aleja Zasłużonych - groby wybitnych wrocławian, także na Osobowickim

Cmentarze wojenne - ślady oblężenia Festung Breslau

Miasto przechowuje pamięć o jednej z najkrwawszych bitew 1945 roku. W rejonie Parku Grabiszyńskiego i okolicach znajdują się trzy cmentarze wojenne:

• Cmentarz Żołnierzy Polskich na Grabiszynku - spoczywa tu 604 osób, w tym żołnierze kampanii wrześniowej, partyzanci i ofiary KL Gross-Rosen. Kwatery rozmieszczono w charakterystycznym układzie skrzydeł husarskich.
• Cmentarz Żołnierzy Radzieckich na Skowroniej Górze - największy cmentarz wojenny we Wrocławiu, z około 7500 pochowanymi żołnierzami Armii Czerwonej.
• Cmentarz Żołnierzy Włoskich - jedyne tego typu miejsce w Polsce, związane z I wojną światową. Spoczywają tu szczątki 1016 jeńców zmarłych po bitwie pod Caporetto.

Cmentarze historyczne i nieistniejące

Przed 1945 rokiem Breslau posiadał ponad 80 cmentarzy - ewangelickich, katolickich, żydowskich, garnizonowych i komunalnych. Po przejściu miasta pod administrację polską większość rozebrano w latach 50. i 60. XX wieku. Nagrobki niszczono, a dawne pola grobowe zamieniano w parki i zieleńce. Dziś o tych miejscach przypominają jedynie fragmenty alejek, pojedyncze płyty wmurowane w ogrodzenia lub tablice pamiątkowe.

Oto najważniejsze z utraconych obiektów:

• Park Grabiszyński (dawny Friedhof III Grabischen) - największy z rozwiązanych cmentarzy. Powstał w 1882 roku i do 1945 służył jako pole grobowe o powierzchni ponad 20 ha. W latach 60. przekształcono go w park miejski - resztki starych alejek i fundamentów grobowców widoczne są do dziś.
• Cmentarz Garnizonowy (Garnisonsfriedhof) przy obecnym Parku Andersa na Szczepinie powstał w 1866 roku z myślą o garnizonie pruskim Festung Breslau. Spoczywali tu m.in. żołnierze z wojen prusko-austriackiej i prusko-francuskiej. Po 1945 roku teren zamieniono w park.
• Stary Cmentarz Miejski przy ul. Bujwida (Laurentiusfriedhof / Cmentarz Św. Wawrzyńca) to z kolei jedna z najstarszych nowożytnych nekropolii miasta - funkcjonował od XVI do XIX wieku w rejonie obecnej ul. Bujwida i Klinik Uniwersyteckich. Nie zachował się żaden jego ślad; w tym miejscu stoi dziś zabudowa szpitalna.
• Cmentarz Ewangelicki przy ul. Kościuszki (Friedhof Cosel) służył gminie ewangelickiej od 1808 roku. Rozciągał się między ul. Kościuszki a ul. Zielonego Dębu, a w latach 60. uległ rozbiórce. Część terenu jest dziś zabudowana.
• Osobną kategorię stanowią pochówki przykościelne w Starym Mieście. Do XVIII wieku zmarłych chowano bezpośrednio przy świątyniach - groby otaczały m.in. kościoły Św. Elżbiety, Św. Marii Magdaleny i katedrę na Ostrowie Tumskim. Praktykę tę zakazano ze względów sanitarnych, a ostatnie tego typu pochówki miały miejsce na przełomie XVIII i XIX wieku.

Jedynym zachowanym historycznym cmentarzem w centrum miasta pozostaje Stary Cmentarz Żydowski przy ul. Ślężnej. Powstał w 1856 roku, a od 1991 roku działa jako Muzeum Sztuki Cmentarnej - oddział Muzeum Miejskiego Wrocławia.

Więcej o cmentarzach we Wrocławiu

• Najstarsze cmentarze we Wrocławiu - historia od 1856 roku - szczegółowy przewodnik po zabytkowych obiektach miasta.
• Znane osoby pochowane we Wrocławiu - wybitni wrocławianie i ich groby.