Gdańsk – Cmentarze i Wyszukiwarka Grobów

Historia i rodzaje gdańskich cmentarzy

Gdańsk ma 14 cmentarzy ujętych w naszej bazie: dziesięć komunalnych, dwa parafialne i dwa wojenne. Ta lista mówi o mieście rzecz, której nie widać w żadnej innej polskiej metropolii — dzisiejsza mapa gdańskich nekropolii jest w ogromnej części mapą nową, a nie odziedziczoną. Do 1945 roku w obecnych granicach miasta powstały 93 cmentarze, a 67 z nich istniało jeszcze w przededniu wojny. W 1946 roku Centralny Zarząd Cmentarzy Miejskich objął wykazem 47 obiektów i postanowił zostawić czynne na stałe cztery: Srebrzysko, Garnizonowy, Bożego Ciała na Grodzisku i cmentarz bezwyznaniowy. Siedem uznano za czynne czasowo, trzydzieści sześć zamknięto.

Warto od razu powiedzieć, że popularne wyjaśnienie — chęć zatarcia niemieckiej przeszłości — tłumaczy tylko część tej historii. Zakaz chowania zmarłych przy zabudowie mieszkalnej wprowadzono w Gdańsku już w 1816 roku, a wraz z nim przyjęto założenie, że nekropolie po odpowiednim czasie od ostatniego pochówku będą zamieniane w parki. Pierwszy XIX-wieczny cmentarz gdański stał się parkiem w 1899 roku. Plany opracowane po wcieleniu Wolnego Miasta do III Rzeszy przewidywały likwidację wszystkich cmentarzy przy dzisiejszej alei Zwycięstwa. Powojenne władze wykonały więc również cudzy zamiar, tyle że w skali i tempie, których nikt wcześniej nie zakładał.

Trzon dzisiejszej sieci tworzy dziesięć cmentarzy komunalnych. Najmłodszy z nich, Cmentarz Komunalny Krakowiec przy ul. Kępnej, oddano do użytkowania 1 sierpnia 2025 roku — 1,44 hektara i około 1800 miejsc grzebalnych na wschodnim krańcu miasta.

Najstarszą metrykę ma nekropolia, po której nikt by się tego nie spodziewał. Cmentarz św. Ignacego Loyoli na Oruni otwarto po wielkiej dżumie w 1709 roku, na parceli przylegającej do pojezuickiego kościoła. W 1722 stanęła na nim kaplica, w 1733 wydzielono miejsce dla ubogich, a po likwidacji Kolegium Jezuickiego w 1780 stał się główną nekropolią Starych Szkotów. Zarządca datuje go na 1866 rok — to jednak data zamknięcia starszego cmentarza jezuickiego przy Trakcie św. Wojciecha, po którym cmentarz przy Brzegach powiększano w 1878 i 1894 roku. W miejscu tamtego stoi dziś stacja paliw.

Drugą oś miasta wyznaczają dwie wielkie nekropolie XX wieku. Srebrzysko wytyczono w 1924 roku w dolinie Potoku Strzyża; projektanci uformowali na stokach tarasy z kamiennymi schodami, a zieleń — kosodrzewinę, brzozy i świerki serbskie — dobrali tak, by robiła wrażenie o każdej porze roku. Do końca lat 70. było głównym cmentarzem miasta. Potem rolę tę przejął Cmentarz Łostowicki, przekazany do użytku w 1979 roku na 50 hektarach i 79 kwaterach. Jego nazwa jest podwójnie myląca: nekropolia nigdy nie leżała w Łostowicach, tylko na obszarze Pieklisko, a nazwę wzięła od ulicy, która przed wojną nazywała się Wonneberger Weg.

Drugą najmłodszą nekropolią miasta, zaraz po Krakowcu, jest cmentarz na Westerplatte, otwarty 4 listopada 2022 roku — o czym niżej. Reszta mapy to nekropolie dzielnicowe: Salvator Nowy na Chełmie, którego nazwa przypomina o ewangelickiej gminie Kościoła Zbawiciela, Sobieszewski z osobną częścią zajętą przez groby rybaków poległych w powojennych wypadkach na morzu, św. Jadwigi w Nowym Porcie z ceglaną kaplicą z 1916 roku i grobami szwedzkich marynarzy, oraz dwa cmentarze parafialne — Brętowski, zamknięty od 1956 roku, i niewielki cmentarz w Kiełpinie Górnym, na którym odbywa się dziś około dziesięciu pogrzebów rocznie.

Jak wyszukać grób w Gdańsku?

Droga poszukiwań zależy od tego, kto prowadzi cmentarz — a w Gdańsku podział jest wyjątkowo czytelny.

• Dziesięć cmentarzy komunalnych obsługuje jeden miejski system ewidencji, prowadzony przez zarząd zieleni. To nie jest GROBONET, z którego korzystają Gdynia i Sopot, lecz autorska baza miejska. Obejmuje pochówki od 1945 roku do bieżącego i zwraca lokalizację w zapisie rejon – kwatera – rząd – numer grobu, czyli dokładnie tak, jak opisane są tabliczki w terenie. Wystarczy nazwisko, choć imię albo data zgonu skracają listę wyników. Od jesieni 2025 roku serwis pokazuje też datę urodzenia i zgonu, informację o wniesionej opłacie oraz kalendarz najbliższych pogrzebów.
• Cmentarze prowadzone z biura przy ul. Łostowickiej 35 — czyli Łostowicki, św. Franciszka, św. Ignacego, Salvator Nowy, Sobieszewski i Krakowiec — mają wspólną obsługę, telefon 58 302 02 07 i wspólne godziny pracy: dni robocze 7:00–15:00. Jeśli sprawa dotyczy któregokolwiek z nich, i tak trzeba przyjechać na Łostowicką.
• Oliwski i św. Jadwigi obsługuje biuro na Cmentarzu Oliwskim, tel. 58 552 29 22. Srebrzysko ma własne biuro przy ul. Srebrniki 2, tel. 58 341 49 77, a Garnizonowy — numer 609 690 739.
• Cmentarze parafialne elektronicznej ewidencji nie mają. Na Brętowskim miejsca pochówku dokumentuje księga zmarłych prowadzona przez parafię, tel. 574 210 950; cmentarzem w Kiełpinie Górnym zarządza kancelaria przy ul. Goplańskiej, oddalona od bramy o niespełna pół kilometra.

Jedna wskazówka oszczędza sporo czasu. Jeśli szukasz grobu osoby zmarłej przed 1979 rokiem, Łostowicki odpada w całości, bo wtedy jeszcze nie istniał — lista zawęża się wówczas do Srebrzyska, Oliwskiego, Garnizonowego i cmentarzy dzielnicowych. A jeśli zmarły spoczął przed 1945 rokiem, miejska wyszukiwarka nie pomoże wcale: jej dane zaczynają się dokładnie w tym roku.

Krematorium i pochówki urnowe

W Gdańsku działają dwa krematoria i oba są prywatne. Starsze uruchomiono 14 czerwca 2002 roku przy ul. Srebrniki 14, na terenie Srebrzyska; ma dwa sterowane komputerowo piece szwedzkiej produkcji, dwie sale ceremonialne dla różnych wyznań, chłodnię i własne kolumbarium, a prowadzi je spółka, która administruje miejskimi cmentarzami. W szczycie pracuje niemal bez przerwy — jedna kremacja co dwie godziny. Drugie krematorium ruszyło dopiero w październiku 2024 roku przy ul. Łostowickiej 13. Do tego czasu obiekt na Srebrnikach był jedyny w całym Trójmieście.

Miejski cennik nie zna pozycji „kremacja” ani „spopielenie” — miasto pobiera opłaty wyłącznie za skutki kremacji: miejsce na urnę, niszę i pochówek urnowy. Cenę samego spopielenia ustala operator.

Zmiana obyczaju jest tu wyjątkowo dobrze udokumentowana i wyjątkowo gwałtowna. W latach 2001–2003 kremacje stanowiły 6,8 procent gdańskich pochówków, w 2009 już 21,3 procent, około 2016 blisko trzydzieści, a w 2022 roku — 57 procent, co dało Gdańskowi piątą pozycję wśród największych polskich miast. W ciągu dwóch dekad pochówek urnowy przeszedł z marginesu do większości.

Infrastruktura goni tę statystykę z opóźnieniem. Miejskie kolumbaria mają dziś 2070 nisz na Łostowickim i 944 na Srebrzysku; obiekty koncesyjne dokładają 716 nisz na Oliwskim, 510 na Garnizonowym, 192 w Sobieszewie i 92 na Salvatorze Nowym. W lipcu 2024 roku miasto podpisało umowę na budowę kolejnych 2956 nisz na Srebrzysku i Oliwskim, rozłożoną na osiem etapów do 2032 roku. Warto wiedzieć o jednej pułapce cennikowej: stawkę za nową niszę zarządzenie prezydenta ustala wyłącznie dla Łostowickiego. Na pozostałych cmentarzach można jedynie przedłużyć ważność już istniejącej.

Lasu Pamięci w Gdańsku jeszcze nie ma. Projekt pochówków w urnach biodegradowalnych, bez nagrobków, wygrał budżet obywatelski i ma powstać na Łostowickim, ale dwa pierwsze przetargi nie wyłoniły wykonawcy — trzeci ogłoszono w sierpniu 2026 roku.

Kwatery specjalne i wyznaniowe

Wielowyznaniowość Gdańska rozwiązano inaczej niż w Lublinie, gdzie każde wyznanie dostało osobny cmentarz. Tutaj kwatery wydzielono wewnątrz nekropolii komunalnych, a decyzję o pochówku w każdej z nich podejmuje nie zarządca cmentarza, lecz dysponent kwatery — i to jest najczęstsze źródło nieporozumień przy organizowaniu pogrzebu.

Na Cmentarzu Łostowickim w obrębie kwatery 70 sąsiadują ze sobą części prawosławna, greckokatolicka i polskokatolicka, a obok nich kwatera Armii Krajowej. Tę ostatnią wydzielono decyzją z kwietnia 1991 roku, pierwszy pogrzeb odbył się w styczniu 1994, a w październiku 2002 stanęła Ściana Pamięci z 76 tablicami z czarnego granitu i sześciometrowym krzyżem na placu apelowym. Na początku 2023 roku było w niej 226 grobów i 355 pochowanych osób, w tym 243 kombatantów.

Kwatera 42 mieści część wojskową, przeznaczoną dla żołnierzy Wojska Polskiego z garnizonu Gdańsk, oraz kwaterę Sybiraków, utworzoną w 1998 roku. To przy niej 11 listopada 1998 roku odsłonięto pomnik nazywany Pietą Sybiraków albo Golgotą Wschodu, a później osiem dwustronnych stel z danymi o 308 ofiarach represji sowieckich i — w maju 2018 — Pomnik Ponarski. Osobne kwatery przeznaczono dla zmarłych z domów pomocy społecznej.

W 2008 roku urządzono tu pierwszą na Pomorzu zbiorową mogiłę dla dzieci nienarodzonych, mieszczącą 1500 urn. Nie jest anonimowa: księga cmentarna prowadzi pełną identyfikację, żeby rodzice mogli odnaleźć miejsce pochówku.

Kwater muzułmańskich na Łostowickim nie ma — są na dwóch innych cmentarzach. Na Garnizonowym mizar zaczął się od pochówku imama Ibrahima Smajkiewicza w 1953 roku i przez lata gromadził głównie groby polskich Tatarów. Na Srebrzysku pierwszy pochówek muzułmański odbył się w 1962 roku. W marcu 2021 roku miasto przekazało obie kwatery — 250 metrów kwadratowych na Garnizonowym i 0,25 hektara na Srebrzysku — muzułmańskiej gminie wyznaniowej. Na Garnizonowym muzułmanie, katolicy i prawosławni leżą obok siebie, co w polskich realiach jest rzadkością.

Czynnej kwatery żydowskiej w mieście natomiast nie ma. Oba zachowane cmentarze żydowskie są zamknięte — o czym niżej.

Cmentarze wojenne — Westerplatte, Zaspa i Cmentarz Garnizonowy

Gdańsk ma cztery cmentarze wojenne, z czego dwa są w naszej bazie. Łączy je to, że żaden nie przyjmuje już nowych pochówków, a każdy opowiada inną wojnę.

Cmentarz Ofiar Terroru Hitlerowskiego na Zaspie zaczął się od czegoś zupełnie innego niż wojna. Otwarto go w 1895 roku przy drodze z Wrzeszcza do Brzeźna jako miejski cmentarz dla ubogich — chowano tu zmarłych w przytułkach, samobójców, topielców i więźniów. Potem doszli jeńcy I wojny światowej, a od 4 września 1939 roku więźniowie obozu Stutthof i ofiary innych miejsc kaźni. Skala tego, co się tu wydarzyło, wymyka się jednej liczbie: księga cmentarna notuje około sześciu i pół tysiąca wpisów, opracowania podają od sześciu do czternastu tysięcy, portal miejski około siedemnastu, a inskrypcja pomnikowa mówi o ponad dwudziestu tysiącach. W 1951 roku teren uporządkowano i podzielono na 55 kwater, 1 września 1961 odsłonięto pomnik Ofiar Hitleryzmu, w 1985 obiekt formalnie zamieniono w cmentarz-pomnik, a dwa lata później nadano mu nową aranżację. 4 kwietnia 1992 roku złożono tu szczątki 38 obrońców Poczty Polskiej, straconych na Zaspie 5 października 1939 roku. Stoi tu ponad dwa tysiące pomników indywidualnych i wydzielono Aleję Wybitnych Polaków.

Cmentarz Żołnierzy Wojska Polskiego na Westerplatte jest najmłodszą nekropolią w naszej bazie i zarazem jedną z najmłodszych w Polsce. Otwarto go 4 listopada 2022 roku, po tym jak jesienią 2019 archeolodzy Muzeum II Wojny Światowej odnaleźli mogiłę wojenną ze szczątkami dziewięciu obrońców; siedmiu zidentyfikował pion śledczy IPN. Spoczęli razem z majorem Henrykiem Sucharskim, którego prochy przeniesiono tu ze starego cmentarza symbolicznego. Założenie zrealizowano na planie okręgu: wokół obwodowej ścieżki rozmieszczono osiemnaście betonowych stel, z czego piętnaście imiennych — tyle, ilu było poległych. W centrum stoi pomnik w formie Orderu Virtuti Militari, a elementem kręgu jest przeniesiony krzyż Dąbrowskiego. Warto wiedzieć, że spotykana informacja o „piętnastu stelach” albo o cmentarzu z 1946 roku dotyczy poprzednika — symbolicznej nekropolii z czołgiem T-34, którą zlikwidowano.

Cmentarz Garnizonowy to przypadek osobny: formalnie cmentarz komunalny, a w praktyce najstarsze czynne wojskowe pole grobowe miasta, po raz pierwszy zaznaczone na mapach w 1822 roku — dlatego bywa nazywany najstarszym czynnym cmentarzem Gdańska, choć nekropolia na Oruni jest od niego o ponad sto lat starsza. Kolejne wojny dokładały mu kwatery — żołnierzy austriackich po 1866 roku, pruskich i jeńców francuskich po wojnie 1870–1871, niemieckich oraz jeńców francuskich i rosyjskich w latach 1915–1916. Stoją tu pomnik ze stożka czterech luf armatnich, stela rosyjskich jeńców i zachowany w pierwotnej formie grób piętnastu marynarzy z krążownika „Magdeburg”, który zatonął 26 sierpnia 1914 roku. Kwatera żołnierzy niemieckich z II wojny, otwarta 21 sierpnia 2000 roku, mieści szczątki 366 żołnierzy ekshumowanych z całej północnej Polski. Brytyjskich poległych stąd zabrano — trzynaście grobów z I wojny przeniesiono w 1960 roku na cmentarz Commonwealthu w Malborku.

W kwaterze kombatanckiej Garnizonowego, gdzie od sierpnia 1946 do końca 1950 roku grzebano potajemnie straconych w gdańskim więzieniu, zespół IPN odnalazł we wrześniu 2014 roku anonimowy grób. Badania genetyczne potwierdziły tożsamość Danuty Siedzikówny „Inki” — ogłoszono to 1 marca 2015 — a wkrótce potem Feliksa Selmanowicza „Zagończyka”. Oboje pochowano z honorami 28 sierpnia 2016 roku, w siedemdziesiątą rocznicę egzekucji.

Poza naszą bazą zostają jeszcze dwa obiekty. Wojskowy Cmentarz Francuski przy ul. Powstańców Warszawskich, założony w 1807 roku dla żołnierzy napoleońskich, jest największym cmentarzem wojskowym poza granicami Francji, na którym spoczywają francuscy żołnierze — około 1500 osób, w tym polegli z obu wojen światowych, sprowadzeni tu z całej Polski. Cmentarz Żołnierzy Radzieckich przy ul. Giełguda, urządzony w latach 1946–1951, mieści 3088 pochówków.

Ile kosztuje pochówek w Gdańsku?

Gdański cennik działa inaczej niż krakowski czy poznański i to jest jego najważniejsza cecha. Składa się z dwóch odrębnych zarządzeń prezydenta miasta, a kwota, którą płaci rodzina, jest ich sumą: opłata za miejsce grzebalne wynika z zarządzenia nr 786/22 z 28 kwietnia 2022 roku, a opłata eksploatacyjna z zarządzenia nr 1183/24 z 26 czerwca 2024. Nowelizacja z marca 2025 roku zmieniła jedynie zasady naliczania opłat dziesięcioletnich, nie ruszając żadnej kwoty.

Druga osobliwość: opłata eksploatacyjna stanowi od osiemdziesięciu do przeszło dziewięćdziesięciu procent rachunku i jest identyczna na wszystkich cmentarzach komunalnych. To opłata za miejsce różnicuje ceny, i to wyłącznie przy zakładaniu nowego grobu. Cmentarze podzielono na trzy grupy:

• Łostowicki — grób ziemny tradycyjny 3454 zł, mały grób urnowy 2036 zł. Najtaniej w mieście.
• Srebrzysko, Salvator Nowy, św. Franciszka i Sobieszewski — 3693 zł i 2155 zł.
• Oliwski, Garnizonowy, św. Jadwigi i św. Ignacego — 4039 zł i 2328 zł, czyli o 585 zł drożej niż na Łostowickim.

Groby murowane i dziecinne kosztują wszędzie tyle samo: od 4694 zł za grób na jedną trumnę do 7664 zł za trzytrumienny. Przy przedłużaniu ważności grobu różnice między cmentarzami znikają całkowicie — grób ziemny to 1863 zł na dwadzieścia lat albo 1044,50 zł na dziesięć, niezależnie od nekropolii. Pełne zestawienie wszystkich pozycji, razem z opłatami za kaplicę, kostnicę, ekshumację i obsługę prac kamieniarskich, znajdziesz w sekcji „Cennik cmentarzy” poniżej.

Warto wiedzieć, co dzieje się po dwudziestu latach. Grób traci ważność od daty pochówku lub ostatniej opłaty, a zarządca nie ma obowiązku przypominać o upływie terminu — pilnowanie daty leży wyłącznie po stronie dysponenta grobu. Przy dochowaniu do grobu jeszcze ważnego opłatę za miejsce pomniejsza się proporcjonalnie o niewykorzystany okres, ale opłatę eksploatacyjną pobiera się w całości.

Na cmentarzach parafialnych stawki ustalają zarządcy indywidualnie i nie ma dla nich dokumentu urzędowego — trzeba je sprawdzać w kancelarii.

Cmentarze historyczne i nieistniejące

Nigdzie indziej w Polsce likwidacja nekropolii nie zostawiła tak wyraźnego śladu w krajobrazie miasta — i nigdzie indziej nie doczekała się osobnego pomnika.

Cmentarz Nieistniejących Cmentarzy odsłonięto 24 maja 2002 roku, podczas I Światowego Zjazdu Gdańszczan, u podnóża Góry Gradowej przy ul. 3 Maja — na terenie dawnego cmentarza Bożego Ciała, założonego w drugiej połowie XIV wieku i zamkniętego w 1956. Inicjatywa wyszła w 1997 roku od kuratorki Muzeum Narodowego Kaliny Zabuskiej; w konkursie wygrał projekt Hanny Klementowskiej i Jacka Krenza. Na dziesięciu arach rozrysowano plan trójnawowego kościoła: nawa główna, nawy boczne, absyda z żywopłotu, kamienne pylony symbolizujące umierające drzewa i granitowy ołtarz będący zarazem katafalkiem. Na cokole złożono szczątki nagrobków różnych wyznań. Obiekt upamiętnia 27 nekropolii, a inskrypcja pochodzi z wiersza Maschy Kaléko: „…tym, co imion nie mają na grobie, a tylko Bóg jedyny wie, jak kto się zowie”. Co roku 1 listopada modlą się tu wspólnie duchowni ośmiu religii i wyznań. W latach 2006–2008 koncepcję rozszerzono: na terenach kilkunastu zlikwidowanych cmentarzy stanęły tablice, a w parku przy alei Zwycięstwa urządzono Gdańskie Lapidarium ze starymi nagrobkami.

Największą stratą był zespół przy Wielkiej Alei Lipowej, dzisiejszej alei Zwycięstwa. Po obu jej stronach działało dziesięć cmentarzy, w większości założonych w latach 1867–1869: św. Trójcy, św. Katarzyny, św. Józefa i św. Brygidy, Najświętszej Marii Panny, św. Mikołaja i Kaplicy Królewskiej oraz zespolone cmentarze św. Bartłomieja, św. Jana i św. Piotra i Pawła, zajmujące same blisko dziewięć hektarów. Zamykano je dwiema turami — w listopadzie 1946 i w grudniu 1956 — a w latach 1970–1972 na ich miejscu urządzono dziewięciohektarowy Park Akademicki między ul. Narutowicza, gmachami Politechniki i aleją Zwycięstwa. Ekshumacje przeprowadzono tylko częściowo, zostawiając w ziemi większość pochowanych, a gruz z potłuczonych nagrobków poszedł na murki wokół parków i placów zabaw. Inne tereny pocmentarne dostały mniej sentymentalne przeznaczenie: na miejscu zespołu u podnóża Grodziska stanął dworzec PKS, na dawnym Deutsch Katholischer Kirchhof — zakład karny, a cmentarz Zbawiciela i św. Jana pod Biskupią Górką zastąpiły szkoła i boisko.

Osobną warstwą są trzy cmentarze żydowskie. Najstarszy, przy Grodzisku, funkcjonował w latach 1710–1730 i zlikwidowano go w 1840 przy rozbudowie umocnień; szczątki przeniesiono na Chełm. Cmentarz na Chełmie przy ul. Cmentarnej, sąsiadujący z Salvatorem Nowym, jest wzmiankowany już w 1694 roku i przetrwał — użytkowano go do 1939, zamknięto w 1956, wpisano do rejestru zabytków 3 października 1984, a w 2002 przejęła go gdańska gmina żydowska, która ogrodziła teren i wydobyła spod ziemi około trzystu macew. Trzeci, na Królewskim Wzgórzu przy ul. Traugutta, zamknięto w 1942 roku; zostało z niego siedem nagrobków na trzydziestu pięciu arach.

Ślady dawnych nekropolii kryją się też w cmentarzach czynnych. Cmentarz Oliwski powstał ze scalenia czterech osobnych cmentarzy — dwóch katolickich i dwóch ewangelickich, zakładanych od 1832 roku — a jego kaplica z 1909 roku jest dziś najbardziej rozpoznawalnym obiektem; cały zespół wpisano do rejestru zabytków 10 stycznia 1985. Znacznie starszy oliwski cmentarz przy kościele św. Jakuba, na którym w 1308 roku opat Rudiger kazał pochować rycerzy pomorskich pomordowanych podczas rzezi Gdańska, zniwelowano w 1878 i ostatecznie zlikwidowano około 1960 roku. Cmentarz Garnizonowy wchłonął w 1945 roku sąsiedni cmentarz Bożego Ciała i cmentarz gminy bezwyznaniowej. A cmentarz Brętowski, zamknięty w 1956 roku i wpisany do rejestru zabytków dopiero 8 grudnia 2021, stracił starą kaplicę — tę samą, którą Günter Grass upamiętnił w „Blaszanym bębenku” — zburzoną mimo protestów służb konserwatorskich.

Miasto szuka dziś miejsca nie w przeszłości, lecz w przyszłości. W 2014 roku zapadła decyzja, żeby zamiast zakładać trzeci wielki cmentarz komunalny, rozbudowywać nekropolie dzielnicowe. Pierwszym efektem tej strategii jest Cmentarz Krakowiec z 2025 roku. Powodów do pośpiechu nie brakuje: na Łostowickim zajęte jest już około 95 procent powierzchni przeznaczonej na pochówki tradycyjne, a wolnych miejsc w całym mieście wystarczy szacunkowo na osiem do dziesięciu lat.