Cmentarz Komunalny Wilkowyja, Rzeszów

Wilkowyja to największa nekropolia Rzeszowa i jedyne miejsce w mieście, gdzie działa piec kremacyjny. Cmentarz leży w północno-wschodniej części Rzeszowa, na terenach między dawnymi wsiami Pobitno i Wilkowyja, a bramę główną ma przy ul. Cienistej 3. Zajmuje 28,36 hektara, spoczywa na nim około 32 tysięcy osób, a każdego roku odbywa się tu ponad tysiąc pochówków.

Nekropolię otwarto 1 czerwca 1972 roku, ale jej najstarsze fragmenty są znacznie starsze: nowy cmentarz wchłonął cztery mniejsze założenia, w tym cmentarz parafialny wsi Pobitno z 1932 roku i osobną kwaterę ofiar epidemii tyfusu. Od bramy do kaplicy prowadzi Aleja Zasłużonych, w której chowani są ludzie zasłużeni dla miasta — spoczywa tam między innymi Tadeusz Ferenc, prezydent Rzeszowa przez dziewiętnaście lat.

Informacje praktyczne

Cmentarz Komunalny Wilkowyja mieści się przy ul. Cienistej 3, kod pocztowy 35-323. Właścicielem terenu jest Gmina Miasto Rzeszów, a bieżącą obsługą zajmuje się Zakład Usług Pogrzebowych i Cmentarnych, jeden z zakładów Miejskiego Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej. Ta sama jednostka administruje wszystkimi jedenastoma cmentarzami komunalnymi w mieście, o łącznej powierzchni blisko 48 hektarów.

Biuro zakładu stoi tuż przy cmentarzu, pod tym samym adresem co brama główna. Telefon działa całą dobę: 17 853 53 48 lub 601 402 991. Korespondencję przyjmuje adres [email protected].

Godziny pracy biura:

• poniedziałek–piątek: 7:00–16:00
• sobota: 8:00–14:00

Sam teren nekropolii pozostaje dostępny bez ograniczeń godzinowych, podobnie jak większość cmentarzy w Rzeszowie. Sprawy związane z pochówkiem, opłatami i prolongatami załatwia się natomiast wyłącznie w godzinach pracy biura.

Na cmentarz prowadzą dwa wejścia. Główne, od ul. Cienistej, obsługuje ruch pieszy i samochodowy oraz stanowi początek Alei Zasłużonych. Drugie, przeznaczone tylko dla pieszych, otwiera się od ul. Polnej po przeciwnej stronie założenia — to najkrótsza droga do najnowszych kwater.

Dojazd i komunikacja miejska

Pod samą nekropolię podjeżdżają autobusy linii 4, 15, 26 i 27, kończące bieg na pętli przy ul. Cienistej. Przystanek nosi nazwę „Cienista Cmentarz”. Przy okazjach o zwiększonym ruchu, na przykład pogrzebów z udziałem większej liczby żałobników, na trasę kierowana bywa również linia 48.

Z południowych i zachodnich osiedli dojazd wymaga jednej przesiadki. Węzłem jest rondo Pobitno na skrzyżowaniu ul. Lwowskiej i Armii Krajowej — dowożą tam autobusy linii 9, 13, 17 i 34, skąd przesiada się na czwórkę, piętnastkę, dwudziestkę szóstkę albo dwudziestkę siódemkę. Mieszkańcy osiedla Kmity od lat zabiegają o bezpośrednie połączenie weekendowe, ale Zarząd Transportu Miejskiego odmawia, tłumacząc to ograniczoną przepustowością pętli przy Cienistej.

1 i 2 listopada ZTM uruchamia dziesięć linii specjalnych oznaczonych literami: A, B, C, D, F, G, H, K, M i S. Kursują co 20 minut mniej więcej od 9:00 do 17:00, a dziewięć z nich — wszystkie poza linią K, obsługującą Słocinę — kończy trasę właśnie przy ul. Cienistej. Startują z różnych krańców miasta: linia A z Matuszczaka, B z Hetmańskiej, C z Mikołajczyka, D z Obrony Poczty Gdańskiej, F z Wita Stwosza, G od Kardynała Karola Wojtyły, H z Baligrodzkiej, M z Kopisto, a S z Krakowskiej. Obowiązują na nich zwykłe bilety komunikacji miejskiej, honorowane są też bilety okresowe i wszystkie ulgi.

Wjazd samochodem i opłaty

Wjazd na teren cmentarza jest odpłatny i wymaga zgłoszenia w biurze. Samochód osobowy jadący na pogrzeb płaci 12 zł, karawan i pojazd dostawczy do 3,5 tony — 16 zł, samochód ciężarowy powyżej 3,5 tony wraz ze sprzętem samojezdnym — 30 zł. Kierowca wiozący osobę, która ukończyła 70 lat, wnosi opłatę symboliczną: 3 zł.

Z opłat zwolnione są pojazdy osób z niepełnosprawnościami, samochód osoby prowadzącej ceremonię pogrzebową oraz pojazdy realizujące umowy zawarte przez miasto.

Bezpłatny meleks dla seniorów

Rozległość terenu bywa realną barierą, dlatego przy okazji świąt i dni wzmożonych odwiedzin miasto podstawia bezpłatne meleksy. Kursują między wejściem głównym od ul. Cienistej a wejściem dla pieszych od ul. Polnej, zwykle w godzinach 10:00–16:00, z częstotliwością około 15 minut. Pojazdy należą do MPGK i prowadzą je pracownicy spółki. Z przejazdów korzystają przede wszystkim seniorzy i osoby mające trudności z chodzeniem — dla nich przejście całej nekropolii pieszo jest po prostu za dużym wyzwaniem.

Historia cmentarza Wilkowyja

Do początku lat 70. Rzeszów chował zmarłych głównie na Pobitnie, otwartym w 1910 roku po zamknięciu Starego Cmentarza przy ul. Targowej. Miasto rosło jednak szybciej, niż przybywało miejsc grzebalnych, więc władze wyznaczyły teren pod nową, znacznie większą nekropolię — na niezabudowanych gruntach między Pobitnem a Wilkowyją, wówczas jeszcze podmiejskimi wsiami.

Cmentarz otwarto 1 czerwca 1972 roku. Od razu zaplanowano go z rozmachem, w układzie regularnych kwater rozdzielonych alejkami, z centralnie usytuowaną kaplicą i szeroką aleją prowadzącą do niej od bramy.

Cztery starsze założenia w granicach nekropolii

Nowy cmentarz nie powstał na pustym miejscu. W jego obręb weszły cztery starsze obiekty, które do dziś tworzą najstarszą część założenia:

• cmentarz parafialny wsi Pobitno, założony w 1932 roku,
• cmentarz wsi Załęże, nazywany przez mieszkańców „Borkami”,
• cmentarz ofiar epidemii tyfusu, przylegający bezpośrednio do poprzedniego,
• dawny cmentarz parafialny wsi Wilkowyja.

Kwatera tyfusowa to ślad po jednej z epidemii, które przetaczały się przez podrzeszowskie wsie — chowano w niej zmarłych osobno, poza regularnym cmentarzem parafialnym, ze względów sanitarnych.

Rozbudowy: 2014 rok i plany na kolejne lata

W 2014 roku nekropolię powiększono o ponad 7 hektarów, co na kilkanaście lat rozwiązało problem braku miejsc. Tempo pochówków — ponad tysiąc rocznie — sprawiło jednak, że rezerwa znów zaczęła topnieć.

Ścieżkę prawną kolejnego etapu otwarła uchwała Rady Miasta Rzeszowa z 26 kwietnia 2022 roku. Miasto wykupiło następnie dwie sąsiednie działki, nr 905 i 906/2 w obrębie 218 Wilkowyja Północ, leżące między ul. Cienistą a ul. Morgową, i uzyskało zgodę Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z 16 października 2024 roku. Formalne rozszerzenie cmentarza o te grunty radni przegłosowali 28 stycznia 2025 roku. Kolejnym krokiem jest projekt zagospodarowania nowego terenu wraz z siecią alejek; dopiero po nim ruszy właściwa rozbudowa.

Miasto konsekwentnie stawia na Wilkowyję, mimo że wolne miejsca są także na cmentarzu Zwięczyca II. Powód jest prosty: rodziny zmarłych najczęściej wskazują właśnie tę nekropolię.

Kaplica, krematorium i kolumbarium

Kaplica stoi w centralnej części cmentarza, na końcu Alei Zasłużonych. Odbywają się w niej ceremonie pogrzebowe; salę ceremonialną udostępnia się odpłatnie, w blokach czasowych rozliczanych co pół godziny. W ostatnich latach obiekt przeszedł remont dachu.

Spopielarnia zwłok ruszyła w 2013 roku i pozostaje jedynym piecem kremacyjnym w Rzeszowie oraz najbliższej okolicy. Skala jest znacząca: w 2021 roku wykonano tu 1141 kremacji, a w pierwszych dziesięciu miesiącach 2022 roku ponad 900. Zakład prowadzi obsługę od odbioru ciała, przez przygotowanie i spopielenie, aż po sam pochówek.

Naturalną konsekwencją rosnącej liczby kremacji było kolumbarium, oddane w 2016 roku. Budowla stanęła niedaleko kaplicy, a jej ściany rozplanowano w kształcie krzyża. Mieści 234 nisze, każda przewidziana na dwie urny. Zainteresowanie rosło stopniowo — w 2018 roku wykupiono 8 nisz, rok później 10, w 2020 już 20 — aż do stanu 99 zajętych miejsc pod koniec 2022 roku.

Obok kolumbarium działają pola urnowe. W starszej części cmentarza wszystkie 470 miejsc jest zajętych; nowe kwatery wytyczono na 137 pól. Miasto zapowiada budowę kolejnych pól i drugiego kolumbarium w północno-wschodniej części nekropolii, gdzie pod rozbudowę zarezerwowano około 8 hektarów gruntu.

Aleja Zasłużonych

Od wejścia głównego przy ul. Cienistej do kaplicy cmentarnej prowadzi Aleja Zasłużonych — wydzielona kwatera przeznaczona dla osób zasłużonych dla Rzeszowa. Spoczywają w niej samorządowcy, wojewodowie, działacze opozycji antykomunistycznej, oficerowie i posłowie; o pochówku w tym miejscu decydują władze miasta.

Najgłośniejszym pogrzebem w jej historii był pochówek Tadeusza Ferenca w 2022 roku. Ferenc kierował Rzeszowem od 2002 do 2021 roku — dłużej niż ktokolwiek inny w powojennych dziejach miasta — a wcześniej zasiadał w Sejmie IV kadencji.

Znane osoby pochowane na cmentarzu Wilkowyja

Poniższe zestawienie obejmuje osoby, których miejsce spoczynku na Wilkowyi udało się potwierdzić. Groby można zlokalizować w internetowej wyszukiwarce prowadzonej przez zarządcę cmentarza, opisanej w dalszej części przewodnika.

Samorząd, polityka i opozycja

Osoba	Lata życia	Kim był/a
Tadeusz Ferenc	1940–2022	Ekonomista i samorządowiec, prezydent Rzeszowa w latach 2002–2021, poseł na Sejm IV kadencji. Pochowany w Alei Zasłużonych
Antoni Kopaczewski	1941–2014	Działacz opozycji demokratycznej, sygnatariusz porozumień rzeszowsko-ustrzyckich, współzałożyciel rzeszowskiej „Solidarności”, wieloletni radny. Odznaczony Orderem Odrodzenia Polski
Adam Matuszczak	zm. 1995	Poseł na Sejm I kadencji z listy Wyborczej Akcji Katolickiej, organizator Bezpartyjnego Bloku Wspierania Reform w Rzeszowie, radny miasta. Pośmiertnie odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski oraz Krzyżem Wolności i Solidarności; patron jednej z rzeszowskich ulic
Franciszek Dąbal	1920–1989	Działacz ruchu ludowego, poseł na Sejm PRL IV, V i VI kadencji, przewodniczący Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie
Michał Ostrowski	1911–1982	Działacz SL i ZSL, przewodniczący Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie w latach 1961–1965
Tomasz Wiśniewski	1897–1980	Działacz socjalistyczny i komunistyczny, uczestnik I wojny światowej, powstań śląskich i wojny domowej w Hiszpanii
Władysław Kozdra	1920–1986	Działacz państwowy i partyjny, poseł na Sejm PRL II, III, IV i V kadencji

Wojsko i lotnictwo

Osoba	Lata życia	Kim był/a
Wacław Kopisto	1911–1993	Kapitan piechoty Wojska Polskiego, cichociemny o pseudonimie „Kra”, kawaler Orderu Virtuti Militari
Witold Świadek	1949–1990	Pilot samolotowy, mistrz świata w lataniu rajdowym, pięciokrotny mistrz Polski. Zginął w Abu Zabi
Krzysztof Wyskiel	1957–1989	Pilot samolotowy i szybowcowy, instruktor lotnictwa, czterokrotny mistrz Polski w zawodach rajdowo-nawigacyjnych, drużynowy mistrz świata w akrobacji szybowcowej. Zginął w Hockenheim
Krzysztof Kaczanowski	1931–2023	Śmigłowcowy pilot wojskowy i sportowy, mistrz Polski w sporcie śmigłowcowym w 1978 roku

Kultura, nauka i duchowieństwo

Osoba	Lata życia	Kim był/a
Zdzisław Kozień	1924–1998	Aktor teatralny, filmowy i telewizyjny, przez dekady związany z rzeszowską sceną
Krzysztof Bara	1966–2017	Wokalista, lider zespołu Wańka Wstańka i The Ludojades
Janusz Homplewicz	1931–2006	Prawnik, etyk i pedagog, profesor nauk prawnych, wykładowca Uniwersytetu Jagiellońskiego i Uniwersytetu Rzeszowskiego, działacz harcerski
Walenty Bal	1920–2002	Duchowny rzymskokatolicki, protonotariusz apostolski i infułat, dziekan dekanatu Rzeszów, pierwszy proboszcz parafii św. Krzyża
Marian Szarek	1919–1980	Kanonik, proboszcz parafii w Ulanicy oraz w Miękiszu Nowym
Stefan Denkiewicz	1932–2013	Ojciec pijar, duszpasterz, pisarz, publicysta i tłumacz

W Alei Zasłużonych spoczywają ponadto Jan Kawa, Eugeniusz Kaszowski, Zygmunt Grygiel, Józef Sznajder, Jan Pasternak, Edmund Gajewski, Zbigniew Sobolewski, Klemens Gudel, Antoni Konkol, Stanisław Zajdel i Stanisław Micał.

Pomniki i miejsca pamięci

Na terenie cmentarza stoją cztery upamiętnienia o zasięgu wykraczającym poza dzielnicę — każde związane z inną kartą historii miasta i regionu.

Pomnik Ofiar Obozów Koncentracyjnych odsłonięto 11 czerwca 1983 roku, razem z poświęceniem sztandaru rzeszowskiego oddziału Polskiego Związku Byłych Więźniów Politycznych Hitlerowskich Więzień i Obozów Koncentracyjnych. Datę wybrano nieprzypadkowo — przypadała w 43. rocznicę pierwszego transportu więźniów do KL Auschwitz. We wrześniu 2020 roku dołożono przy nim tablicę upamiętniającą ofiary niemieckiego totalitaryzmu; wśród inicjatorów była Stanisława Imiołek, więźniarka Pustkowa, Ravensbrück i Sachsenhausen. Co roku pod koniec stycznia, w rocznicę wyzwolenia Auschwitz-Birkenau, zapalane są tu znicze.

Symboliczna Mogiła Ofiar Komunizmu upamiętnia mieszkańców regionu zamordowanych i represjonowanych w okresie stalinowskim, w tym tych, których miejsca pochówku nigdy nie ustalono.

Pomnik Dzieci Nienarodzonych stoi na cmentarzu od lat i pozostaje miejscem modlitw środowisk obrony życia.

Grób Dziecka Utraconego znajduje się w nowej części nekropolii, w sektorze nr 140. Zaprojektowała go Anna Hass-Brzuzan, absolwentka Wydziału Rzeźby krakowskiej ASP, autorka także rzeźby zdobiącej nagrobek. Pierwszy zbiorowy pogrzeb dzieci utraconych — pierwszy w diecezji rzeszowskiej — odbył się 25 marca 2019 roku, w Dniu Świętości Życia. Od tego czasu takie uroczystości organizowane są dwa razy w roku: w marcu oraz w październiku, przy okazji Światowego Dnia Dziecka Utraconego. Ciała są wcześniej kremowane i składane we wspólnej urnie.

Osobnym obiektem, choć położonym w tej samej dzielnicy, jest Cmentarz Żołnierzy Radzieckich przy ul. Lwowskiej — największe i jedyne samodzielne założenie cmentarnictwa wojennego w Rzeszowie, gdzie w 72 mogiłach spoczywa 2221 żołnierzy Armii Czerwonej.

Cennik opłat cmentarnych

Stawki na cmentarzach komunalnych Rzeszowa ustala zarządzeniem Prezydent Miasta, a wykonanie powierzono Zarządowi Zieleni Miejskiej. Wilkowyja i Zwięczyca II należą do wyższej grupy cenowej niż pozostałe nekropolie miejskie — poniższe kwoty brutto dotyczą właśnie Wilkowyi.

Miejsce pod grób pojedynczy na 20 lat:

Rodzaj grobu	Opłata
Grób ziemny	870,00 zł
Grób obramowany lub z nagrobkiem (przy alejce)	1 130,00 zł
Grób obramowany lub z nagrobkiem (wewnątrz kwatery)	1 040,00 zł
Grób murowany dwukondygnacyjny (przy alejce)	1 540,00 zł
Grób murowany dwukondygnacyjny (wewnątrz kwatery)	1 185,00 zł
Dopłata za każdą kolejną kondygnację	160,00 zł

Miejsce pod grób podwójny na 20 lat:

Rodzaj grobu	Opłata
Grób ziemny	1 780,00 zł
Grób obramowany lub z nagrobkiem (przy alejce)	2 170,00 zł
Grób obramowany lub z nagrobkiem (wewnątrz kwatery)	2 075,00 zł
Grób murowany dwukondygnacyjny (przy alejce)	3 265,00 zł
Grób murowany dwukondygnacyjny (wewnątrz kwatery)	2 520,00 zł

Groby dziecięce, pochówki urnowe i prolongaty:

Pozycja	Opłata
Grób dziecinny ziemny na 20 lat	165,00 zł
Grób dziecinny obramowany lub z nagrobkiem na 20 lat	230,00 zł
Miejsce urnowe ziemne 1,0 × 1,0 m na 20 lat	630,00 zł
Miejsce urnowe obramowane na 20 lat	690,00 zł
Miejsce urnowe murowane na 20 lat	850,00 zł
Nisza w kolumbarium na 20 lat	4 100,00 zł
Prolongata niszy w kolumbarium na kolejne 20 lat	2 100,00 zł
Prolongata grobu pojedynczego ziemnego	180,00 zł
Prolongata grobu pojedynczego murowanego	295,00 zł
Prolongata grobu podwójnego murowanego	590,00 zł
Prolongata miejsca urnowego	285,00 zł

Opłaty dodatkowe:

Pozycja	Opłata
Utrzymanie czystości i porządku (przy każdym pochówku)	150,00 zł
Kaplica — sala ceremonialna do 30 minut	78,00 zł
Kaplica — sala ceremonialna do 1 godziny	143,00 zł
Kaplica — każde kolejne 30 minut	67,00 zł
Ustawienie ławeczki przy grobie na 20 lat	90,00 zł
Złożenie zwłok w grobowcu przechowalni (za miesiąc)	61,00 zł
Zmiana grobu ziemnego pojedynczego na murowany (przy alejce)	690,00 zł
Zmiana grobu ziemnego podwójnego na murowany (przy alejce)	1 510,00 zł

Opłata za miejsce obowiązuje przez dwadzieścia lat, po czym trzeba ją odnowić — prolongata kosztuje wyraźnie mniej niż pierwsze wykupienie miejsca. Cena zależy nie tylko od rodzaju grobu, ale i od położenia: mogiła przy głównej alejce jest droższa od tej wewnątrz kwatery. Stawka za niszę w kolumbarium bywa aktualizowana częściej niż pozostałe pozycje, więc przed decyzją najlepiej potwierdzić ją w biurze.

Wyszukiwarka grobów i formalności

Wilkowyja, Pobitno i cmentarz w Słocinie są objęte systemem GROBONET, prowadzonym dla cmentarzy komunalnych Rzeszowa. Po wpisaniu nazwiska serwis pokazuje kartę zmarłego z datami urodzenia i śmierci oraz zaznacza położenie mogiły na szczegółowej eMapie cmentarza. Wynik wyszukiwania można wydrukować albo zapisać na komputerze.

System obsługuje też kilka funkcji, których nie ma większość podobnych baz: publikuje bieżące nekrologi i przypomnienia o rocznicach urodzin osób pochowanych, pozwala zapalić wirtualny znicz, a przede wszystkim umożliwia zdalne zlecenie opłacenia miejsca — bez wizyty w biurze.

Formalności pogrzebowe zaczynają się od karty zgonu. Termin ceremonii rezerwuje zwykle zakład pogrzebowy, uzgadniając go z harmonogramem pracy cmentarza; przy pochówku w kaplicy trzeba dodatkowo zarezerwować salę ceremonialną. Zarządca nekropolii oferuje pełną obsługę: transport z miejsca zgonu o dowolnej porze doby, przygotowanie ciała, kremację oraz sprzedaż trumien, urn, krzyży, tabliczek i klepsydr.

Inne cmentarze w Rzeszowie

Pełną listę nekropolii znajdziesz na stronie wszystkich cmentarzy w Rzeszowie.

• Cmentarz Pobitno — zabytkowa nekropolia przy ul. Lwowskiej otwarta w 1910 roku, 7,17 ha; spoczywają tu Leopold Lis-Kula i Łukasz Ciepliński.
• Stary Cmentarz przy ul. Targowej — najstarsza zachowana nekropolia miasta, założona w 1792 roku, wpisana do rejestru zabytków.
• Cmentarz Komunalny Rzeszów-Zwięczyca — Zwięczyca II przy ul. Świętokrzyskiej, 3,70 ha, druga nekropolia miejska przeznaczona do tworzenia nowych grobów.
• Cmentarz komunalny w Zwięczycy — dawny cmentarz parafialny wsi Zwięczyca, komunalny od 2008 roku, z kwaterą urnową od 2024.
• Cmentarz Żołnierzy Radzieckich — jedyny samodzielny cmentarz wojenny w mieście, 2221 pochowanych w 72 mogiłach.
• Cmentarz żydowski na Czekaju — nowy kirkut rzeszowski założony w 1849 roku.
• Cmentarz Staromieście — nekropolia parafialna przy ul. Zapolskiej w północnej części miasta.
• Cmentarz Staroniwa — kameralny cmentarz przy al. Wincentego Witosa.
• Cmentarz komunalny w Słocinie — historyczna nekropolia dzielnicy Słocina, objęta systemem GROBONET.
• Cmentarz Rzeszów (Zalesie) — cmentarz parafialny na południowo-wschodnim krańcu miasta.
• Cmentarz Rzeszów (Zalesie) przy ul. Robotniczej — druga nekropolia Zalesia, otoczona zielenią.
• Cmentarz Rzeszów (Biała) — cmentarz parafii Miłosierdzia Bożego przy ul. Białogórskiej.
• Cmentarz Rzeszów (Budziwój) — nekropolia dawnej wsi włączonej do Rzeszowa.
• Cmentarz Rzeszów (Bzianka) — cmentarz na zachodnim krańcu miasta.
• Cmentarz Rzeszów (Matysówka) — niewielka nekropolia we wschodniej części Rzeszowa.
• Cmentarz Rzeszów (Miłocin – św. Huberta) — cmentarz parafialny w Miłocinie.
• Cmentarz w Przybyszówce — nekropolia dzielnicy Przybyszówka.
• Cmentarz choleryczny 1848–1849 — ślad po epidemii cholery, jedno z najmniejszych założeń w mieście.