Cmentarz Mater Dolorosa I, Bytom

Najstarsza zachowana nekropolia Bytomia leży przy ulicy Piekarskiej 71, w klinie między Piekarską a ulicą Kraszewskiego. Pierwszy pochówek odbył się tu w 1868 roku, a przez następne półtora wieku obiekt obrósł taką liczbą grobowców rodzin przemysłowych, kaplic i mauzoleów, że w mieście przyjęła się dla niego nazwa Bytomskich Powązek. W 2009 roku widzowie TVS i internauci portalu Silesia.pl wybrali go jednym z Siedmiu Cudów Architektury Województwa Śląskiego.

Ochrona konserwatorska objęła cały zespół 26 listopada 1987 roku, pod numerem A/1354/87 w ówczesnym rejestrze województwa katowickiego; dziś wpis figuruje pod numerem A/1010/22. Chroniony jest układ przestrzenny w granicach ogrodzenia, samo ogrodzenie, starodrzew, kaplica, a także mauzolea, kaplice grobowe, grobowce i nagrobki — między innymi Garusów, Schastoków, Goetzlerów, Hakubów, Kallerów, Paikertów, Gołębiowskich i Lwów.

Nekropolią zarządza Rzymskokatolicka Parafia pod wezwaniem Trójcy Świętej, prowadząca w Bytomiu trzy cmentarze: ten, sąsiedni Mater Dolorosa II przy Piekarskiej 75 oraz obiekt przy ulicy Kraszewskiego. Biuro Cmentarne stoi u zbiegu Piekarskiej i Alei Legionów, przy samym wejściu. Msze pogrzebowe parafia odprawia w tutejszej kaplicy — stamtąd kondukt rusza na ten z trzech cmentarzy, który będzie miejscem pochówku.

Informacje praktyczne

Dane	Wartość
Adres	ul. Piekarska 71, 41-902 Bytom
Zarządca	Parafia Rzymskokatolicka pw. Trójcy Świętej, ul. Kwietniewskiego 1
Biuro Cmentarne	ul. Piekarska 71, poniedziałek-piątek 11:00-14:30, tel. 32 281 11 21
Kancelaria parafialna	tel. 32 281 16 81, [email protected]
Godziny otwarcia	7:30-20:00; od 1 grudnia do 31 marca do zmroku

Regulamin obowiązujący na cmentarzach diecezji gliwickiej ustala kilka zasad, o których łatwo zapomnieć przy pierwszej wizycie. Osoby niepełnoletnie powinny przebywać na terenie pod opieką dorosłych. Zakazane jest wprowadzanie zwierząt, palenie, spożywanie alkoholu, zbieranie roślin oraz sadzenie i usuwanie drzew i krzewów. Wodę wolno czerpać wyłącznie do obsługi grobu.

Teren między grobami nie należy do dysponenta mogiły. Betonowanie, brukowanie, dosadzanie drzewek czy ustawienie ławeczki między pomnikami wymaga zgody zarządcy — podobnie jak wymiary samego nagrobka i sposób jego posadowienia, które uzgadnia się w biurze przed rozpoczęciem prac kamieniarskich.

Dojazd i komunikacja miejska

Pod cmentarz podjeżdża tramwaj linii 38, a przystanek nosi nazwę Bytom Cmentarz Mater Dolorosa — trudno o czytelniejszą wskazówkę. Wysiada się bezpośrednio przy murze od strony Piekarskiej, w którym w 1938 roku osadzono bramę cmentarną z metaloplastyką. Ten sam mur, ceglany i wypełniony kutymi elementami od frontu, przetrwał do dziś i jest objęty wpisem do rejestru zabytków.

Od centrum Bytomia dzieli to miejsce niecały kilometr, więc dojście pieszo Piekarską zajmuje kwadrans. Druga część nekropolii leży dwieście metrów dalej tą samą ulicą, pod numerem 75, a po drugiej stronie, przy Bolesława Prusa, zaczyna się czynny kirkut — trzy nekropolie mieszczą się w promieniu kilkuset metrów.

Wjazd samochodem i parking

Regulamin zakazuje poruszania się po alejkach pojazdami, łącznie z rowerami; wyjątek dotyczy osób z niepełnosprawnością. Samochód zostawia się więc wzdłuż Piekarskiej albo Alei Legionów. Przez większość roku miejsc wystarcza, ale na przełomie października i listopada okoliczne ulice zapełniają się na tyle, że tramwaj bywa szybszy.

Alejki główne wybrukowano kostką granitową podczas prac z lat 2014-2018, przy okazji kładąc nową instalację wodociągową i stawiając dziewięć latarni ulicznych wzdłuż osi prowadzącej do kaplicy. Wcześniej po deszczu poruszanie się tędy z wózkiem bywało kłopotliwe.

Historia cmentarza Mater Dolorosa I

Bytomski cmentarz parafialny sięga XVII wieku i leżał tuż za murami miejskimi, w miejscu dzisiejszego kościoła Trójcy Świętej. Kiedy w drugiej połowie XIX wieku przemysł zaczął ściągać do miasta tysiące nowych mieszkańców, miejsca do grzebania zabrakło. Około 1800 roku działał tu, poza kościołem parafialnym, jeszcze kościół przy klasztorze franciszkanów, ale problemu to nie rozwiązywało.

Skup gruntów pod nową nekropolię ruszył 6 kwietnia 1866 roku. W imieniu kolegium kościelnego prowadził go ksiądz Józef Szafranek, proboszcz parafii Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, a zajmowało się nim Towarzystwo Cmentarne ad Sanctam Trinitatem. Działki kupowano i wymieniano w rejonie dzisiejszych ulic Piekarskiej i Kraszewskiego. Jeszcze w 1866 roku poświęcono teren, pierwszy pogrzeb odbył się dwa lata później. Gdy pojemność się wyczerpała, w 1886 roku otwarto drugą część przy Piekarskiej 75.

Kaplica Matki Boskiej Bolesnej

Neogotycką kaplicę z ostrołukową wieżą wzniesiono w latach 1881-1882 według projektu wiedeńskiego architekta Hugona Heera. Ufundowała ją Julianna Garus z Rozbarku, której rodzinne mauzoleum stoi kilkadziesiąt metrów dalej, przy parkanie.

O tę budowlę spierały się dwie parafie. Przez pierwsze lata cmentarz należał do parafii Wniebowzięcia NMP, ale 20 kwietnia 1888 roku kuria biskupia we Wrocławiu, erygując nową parafię pod wezwaniem Świętej Trójcy, stwierdziła, że kościółek cmentarny Matki Boskiej Bolesnej przechodzi do niej. Starszej parafii przyznano przejściowo prawo współużytkowania.

Wnętrze remontowano etapami. W 1958 roku oświetlono je czternastoma kinkietami. W 1999 roku zabrano się za ściany zewnętrzne, dach i witraże, w 2008 za wnętrze: ściany, ołtarz, rzeźby, epitafia, schody i szafę organową. Podczas tamtych prac odkryto organy, które rok później naprawiono i uruchomiono. Dziś to jedyna w parafii przestrzeń przeznaczona wyłącznie na liturgię pogrzebową.

Zamknięcia z lat 1966 i 1973

14 kwietnia 1966 roku zarządzeniem Ministra Gospodarki Komunalnej zamknięto część terenu. Siedem lat później sprawa wróciła: 23 stycznia 1973 roku Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Bytomiu zawiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie zamknięcia trzech cmentarzy naraz — przy Piekarskiej 71, przy Piekarskiej 75 i przy Kraszewskiego.

Odwołanie ówczesnego proboszcza parafii Trójcy Świętej odrzucono. Dopiero interwencja u wojewódzkich urzędników w Katowicach przyniosła opinię, że „jednoczesne zamknięcie trzech cmentarzy katolickich obecnie jest niecelowe, z uwagi na brak w takiej sytuacji dużej ilości miejsc grzebalnych”. Skończyło się na zamknięciu znacznej części sąsiedniej Mater Dolorosa II i likwidacji większości tamtejszych nagrobków. Starsza nekropolia tego uniknęła i czternaście lat później trafiła do rejestru zabytków.

Zabytkowe kaplice i grobowce przy parkanie

Najcenniejsze obiekty stoją wzdłuż muru, w części nazywanej przez zarządcę parkanem. Aleja przy zachodnim ogrodzeniu skupia kaplice grobowe i nagrobki bytomskich rodzin mieszczańskich i przemysłowych z drugiej połowy XIX wieku.

Kaplica Garusów (parkan 65) powstała pod koniec XIX wieku na planie kwadratu. Ściany rozczłonkowano ostrołukowymi arkadami — we frontowej osadzono drzwi kasetonowe, w bocznych otwory okienne — wypełnionymi maswerkami, nad którymi biegną płyty wimpergowe. Narożniki wieńczą pinakle, a szczyt opinaklowana wieżyczka. Wewnątrz sklepienie krzyżowo-żebrowe ze zwornikiem wspiera się na kolumnach; drewniany neogotycki ołtarz zachował się w złym stanie.

Mauzoleum Goetzlerów (parkan 74) zbudowano w formie greckiego portyku na cokole. Cztery kompozytowe kolumny stoją na wysokich postumentach zdobionych rautami, belkowanie obiega fryz rozetowy z fragmentem inskrypcji „Goetzler…”, a tympanon zamykają akroteriony i krzyż z wypukłorzeźbionym monogramem IHS. W blendzie tylnej ściany, na konsoli, ustawiono pełnoplastyczną rzeźbę Chrystusa. Między kolumnami rozpięto kutą kratę o motywach florystycznych.

Mauzoleum Hakuby (parkan 59) jest neorenesansowe: para zdwojonych kolumn kompozytowych dźwiga belkowanie z fryzem z wieńców laurowych, gzymsy wsparto na kroksztynach, a strop wypełniono kasetonami z rozetami. Nad wejściem został częściowo skuty napis „…HAKUBA”.

Kaplica Schastoków to budowla na planie prostokąta, z wejściem w ostrołukowej arkadzie umieszczonym na dłuższym boku. Nad płycinowymi drzwiami z kutą kratą rozpięto rozetę i szczyt z czwórlistną blendą, podobne szczyty wieńczą ściany boczne, a elewację frontową porządkują cztery pilastry z pinaklami. Ośmioboczna wieżyczka na szczycie i neobarokowy ołtarz we wnętrzu dopełniają całości.

Wpisem objęto również grobowce Paikertów (parkan 73), Kallerów (parkan 103), Urbańczyków (parkan 29), Milków (parkan 123), nagrobki Nowotnych (parkan 72), Witkowskich (parkan 101), Kosmallów (parkan 80) oraz mogiły Alberta Klehra (parkan 71), Vincenta Pissarka (parkan 110) i rodziny Honisch (parkan 60).

Jak czytać sygnaturę grobu

Zarządca opisuje położenie każdej mogiły własnym systemem, którego nie znajdzie się na tablicach informacyjnych. Warto go poznać przed wizytą, bo pola różnią się liczbą rzędów, a numeracja biegnie ciągiem przez całe pole, nie od nowa w każdym rzędzie.

Zapis	Znaczenie
MD I	cmentarz Mater Dolorosa I; dla sąsiedniego stosuje się skrót MD II
Parkan 47	grób przy murze, czterdziesta siódma pozycja licząc wzdłuż ogrodzenia
MD I 3/6-8	pole trzecie, groby o numerach od 6 do 8
5 na 45 w rzędzie 1	piąty grób w pierwszym rzędzie, który liczy 45 mogił

Pola mają różną wielkość: pierwsze obejmuje 15 rzędów, drugie 18, trzecie 20, czwarte 21, piąte 16, szóste 22, siódme 23, ósme 22. Numer po ukośniku to pozycja w obrębie pola — grób Edwarda Szymkowiaka opisany jako MD I 6/30 leży zatem na polu szóstym, a dodatkowa uwaga „9 na 22 w rzędzie 2” mówi, że trzeba szukać dziewiątej mogiły w drugim rzędzie, który liczy ich dwadzieścia dwie. Groby oznaczone dwoma numerami, jak 1/470-471A, zajmują szerokość dwóch stanowisk.

Znane osoby pochowane na Mater Dolorosa I

Wykaz zasłużonych prowadzi sama parafia, uzupełniając go o sygnatury. Podstawą opracowań pozostaje tekst Małgorzaty Kaganiec o osobistościach spoczywających na tej nekropolii, opublikowany w tomie „Cmentarze bytomskie od średniowiecza do współczesności” pod redakcją Jana Drabiny, wydanym w Bytomiu w 1999 roku przez Towarzystwo Miłośników Bytomia.

Duchowni, pisarze i działacze śląscy

Osoba	Lata życia	Kim był lub była	Lokalizacja grobu
Józef Szafranek	1807-1874	Proboszcz parafii NMP od 1840, poseł do berlińskiego Zgromadzenia Narodowego z okręgu bytomsko-tarnogórskiego w 1848, założyciel zakładu dla przewlekle chorych, żeńskiej szkoły zawodowej i bibliotek w szpitalach oraz więzieniu	MD I, pole VII
Norbert Bonczyk	1837-1893	Ksiądz i poeta zwany Śląskim Homerem, autor tekstów do „Zwiastuna Górnośląskiego”, tłumacz liryki niemieckiej, wieloletni współpracownik Szafranka	pole nieoznaczone w wykazie
Józef Gallus	1860-1945	Pisarz ludowy, drukarz, folklorysta i podróżnik, pochowany w południowej części przy murze	MD I Parkan 25
Ludwika Radziejewska	1843-1912	Działaczka społeczna i oświatowa, wydawczyni pisma „Katolik”; jej imię nosiło później bytomskie liceum żeńskie	MD I Parkan 124
Hubert Skowronek	1874-1945	Jezuita, doktor teologii, wykładowca, brat prałata Ludwika Skowronka	pole nieoznaczone w wykazie

Samorząd, przemysł i kultura

Osoba	Lata życia	Kim był lub była	Lokalizacja grobu
Georg Brüning	1851-1932	Prawnik z Westfalii, wybrany burmistrzem Bytomia 20 listopada 1882 i kierujący miastem do 1919; doprowadził do elektryfikacji w 1899, zbudował wodociągi i kanalizację, w 1903 uruchomił pierwszą w Europie biologiczną oczyszczalnię ścieków, a w 1904 pierwszą linię tramwajową	MD I Parkan 47
Ignatz Hakuba	1841-1910	Właściciel największej bytomskiej hurtowni piwa i przedstawiciel browarów księcia pszczyńskiego, radca miejski od 1901, fundator miejskiego zoo w Parku Miejskim; jego imię nosiła ulica dziś nazwana Kraszewskiego	MD I Parkan 59
Piotr Miętkiewicz	1891-1957	Pedagog, pierwszy prezydent Bytomia po 1945 roku, sprawujący urząd do 1948	MD I 5/32
Krystyna Królówna	1939-2022	Aktorka teatralna, filmowa i dubbingowa, Hanka Borynowa w telewizyjnych „Chłopach” Jana Rybkowskiego; urna spoczęła w grobie jej rodziców	MD I 7/239
Władysław Studencki	1910-1985	Historyk literatury, poeta i literat, po wojnie związany z Bytomiem	MD I 4/791
Iwona Świętochowska	1930-2024	Pediatra, adiunkt kliniki pediatrii, przewodnicząca „Solidarności” przy bytomskiej klinice, internowana w 1982 w ośrodku odosobnienia w Miechowicach	MD I 7/1010

Brüning trafił do Bytomia przez ogłoszenie prasowe. W 1882 roku, jako asesor sądowy z doktoratem obojga praw, przeczytał, że Beuthen szuka energicznego burmistrza — miasto liczyło wtedy dwadzieścia sześć tysięcy mieszkańców i odstraszało fatalnymi drogami. Wygrał konkurs i został na trzydzieści siedem lat.

Żołnierze, cichociemni i konspiracja

Osoba	Lata życia	Kim był lub była	Lokalizacja grobu
Jan Biały	1897-1984	Pułkownik pilot, dowódca 304 dywizjonu bombowego, uczestnik wojny polsko-bolszewickiej, kampanii wrześniowej i powstania warszawskiego, cichociemny, po wojnie więzień NKWD i UB, kawaler Virtuti Militari	MD I 3/6-8
Franciszek Studziński	1893-1964	Pułkownik piechoty o pseudonimach „Kotlina”, „Radwan”, „Rawicz”, „Skawa” i „Skiba”, działacz niepodległościowy, kawaler Virtuti Militari	MD I 6/316
Maria Bożena Hlond	1924-1944	Łączniczka Narodowych Sił Zbrojnych o pseudonimie „Antygona”, bratanica kardynała Augusta Hlonda, kierowała pięcioosobową grupą wywiadowczą na Górnym Śląsku	MD I 2/466
Piotr Woźniak	1912-1988	Kapitan AK i dowódca okręgu rzeszowskiego podziemia powojennego o pseudonimie „Wir”, autor książki „Zapluty karzeł reakcji”	MD I 8/137-138
Aniela Zgoda-Mazany	1923-2008	Żołnierz AK, sanitariuszka powstania warszawskiego w zgrupowaniu na Starym Mieście, pseudonimy „Kuter” i „Elżbieta”	MD I 5/9
Urszula Szumska	1907-1994	Doktor Uniwersytetu Jana Kazimierza, więziona przez gestapo i NKWD; na polecenie AK spisała relacje świadków zbrodni na Wołyniu, odnalezione w 2021 roku w Tarnobrzegu	MD I 4/861
Włodzimierz Arłamowski	—	Żołnierz konspiracji o pseudonimie „Ryś”	MD I 2/702-703

Maria Bożena Hlond zmarła w wieku dziewiętnastu lat na zapalenie opon mózgowych, w bytomskim szpitalu, w lutym 1944 roku. Jej pogrzeb stał się manifestacją — przyjechały delegacje z całego Górnego Śląska, a modlitwy odmawiano wyłącznie po łacinie, żeby nie padło ani jedno słowo niemieckie.

Sportowcy, trenerzy i lekarze sportowi

Osoba	Lata życia	Kim był lub była	Lokalizacja grobu
Edward Szymkowiak	1932-1990	Bramkarz reprezentacji Polski i olimpijczyk, pięciokrotny mistrz Polski w barwach trzech klubów	MD I 6/30
Kazimierz Trampisz	1929-2014	Piłkarz reprezentacji Polski, olimpijczyk, z zawodu inżynier	MD I 6/576
Wacław Sąsiadek	1931-2017	Napastnik reprezentacji Polski, lwowianin z urodzenia	MD I 1/157
Józef Słonecki	1899-1970	Lewoskrzydłowy Pogoni Lwów, mistrz Polski z lat 1922, 1923 i 1925, reprezentant kraju	MD I, pole III
Rudolf Wacek	1883-1956	Nauczyciel i dziennikarz sportowy, prezes Pogoni Lwów w latach 1914-1921, nestor polskiego kolarstwa, który mimo krótszej nogi objechał rowerem czternaście krajów	MD I 7/489
Władysław Kłoczko	1926-2024	Trener i łowca talentów Polonii Bytom przez cztery dekady, czołgista 2 Armii Wojska Polskiego	MD I 8/420
Emil Nikodemowicz	1929-2013	Hokeista i trener reprezentacji Polski w latach 1982-1984 oraz 1989-1990	MD I 4/146
Henryk Skromny	1926-1962	Bramkarz, reprezentant Polski	pole nieoznaczone w wykazie
Jerzy Wielkoszyński	1930-2010	Lekarz medycyny sportowej, fizjoterapeuta i trener	pole nieoznaczone w wykazie

Groby, których już nie ma

Parafia prowadzi osobny spis osób zasłużonych, których mogiły nie przetrwały. W grupie o znanym miejscu pochówku wymienia między innymi Ernsta Oderskiego, właściciela pierwszej w mieście cukierni wyrabiającej słodycze dla diabetyków, nauczyciela muzyki Tomasza Cieplika, pisarza ludowego Jana Ligonia, Johanna Kowollika, Aleksandra Spyrę, Josepha Koretzkiego, Jana Bergera Górskiego, Brunona Heera oraz architekta Paula Jackischa. Druga lista obejmuje osoby, których miejsca spoczynku nie udało się ustalić — są na niej Anton von Bielowski, Jan Gattner, Szymon Juraszek i Karol Mikołajczyk.

Taki podział mówi o cmentarzu więcej niż katalog zabytków. Część grobów zniknęła po wygaśnięciu opłat i braku spadkobierców, część padła ofiarą powojennych zmian ludnościowych, kiedy niemieckie rodziny wyjechały, a ich mogiły zostały bez opiekunów.

Memoriał Kresowy przy wejściu głównym

W 2024 roku tuż za bramą stanął pomnik przeniesiony z cmentarza przy ulicy Powstańców Śląskich. Inicjatywę zgłosiło Towarzystwo Miłośników Lwowa i Kresów Południowo-Wschodnich, a w wykazie zarządcy obiekt figuruje jako Memoriał Lwowski i upamiętnia Orlęta Lwowskie oraz ofiary rzezi wołyńskiej.

Lokalizacja nie jest przypadkowa. Po 1945 roku do Bytomia trafiła duża grupa przesiedleńców ze Lwowa i okolic, a ich groby rozsiane są po całym terenie — Wacław Sąsiadek, Józef Słonecki, Emil Nikodemowicz, Władysław Webersfeld i Urszula Szumska urodzili się we Lwowie albo tam pracowali. Pomnik zebrał tę pamięć w jednym punkcie, przy wejściu, którym każdy odwiedzający i tak przechodzi.

Kwesta Towarzystwa Miłośników Bytomia

Od 2000 roku Towarzystwo Miłośników Bytomia razem z redakcją „Życia Bytomskiego” organizuje coroczną zbiórkę na renowację zabytkowych obiektów. Za zebrane pieniądze odnowiono kaplice Schastoków i Peikertów oraz grobowce rodzin Hakubów, Nowotnych, Pisaków, Goetzlerów, Proszydłów i Garusów.

Od 2013 roku część kwesty przeznaczano na brukowanie alejek prowadzących do nagrobków. Prace z lat 2014-2018 objęły kostkę granitową, wodociąg, oświetlenie alei głównej i ściany szczytowej kaplicy, naprawę murów w części zachodniej i północnej oraz budowę kolumbarium w murze północnym — jedyne miejsce na tym terenie przeznaczone na nisze urnowe.

Opłaty cmentarne i szukanie grobu

Miejsce grobowe opłaca się przy pogrzebie na dwadzieścia lat, razem z opłatą administracyjną pokrywającą wodę i wywóz śmieci. Po tym okresie trzeba wnieść pokładne, inaczej grób może zostać przeznaczony do ponownego użycia; grobu ziemnego nie wolno naruszyć przed upływem dwudziestu lat, co nie dotyczy pochówków głębinowych i urnowych. Parafia nie publikuje cennika — wysokość opłaty ustala się w biurze przy Piekarskiej 71 albo telefonicznie przed przelewem.

Płacąc przelewem, w tytule podaje się lokalizację grobu: nazwę cmentarza, pole i numer. Po zaksięgowaniu wpłaty biuro wysyła pokwitowanie na adres korespondencyjny. Formalności pogrzebowe zaczynają się od uzgodnienia dnia i godziny w kancelarii parafialnej, potem kontaktuje się z zakładem pogrzebowym i zarządcą, a domyka je akt zgonu oraz — jeśli zmarły mieszkał poza parafią — zgoda na pogrzeb. Przygotowaniem grobu zajmują się wyłącznie pracownicy parafii; osobno rozlicza się prace kamieniarskie.

System Grobonet, z którego korzystają mieszkańcy Bytomia, obsługuje cmentarz komunalny, a nie nekropolie parafialne przy Piekarskiej. Grób odszukać można na dwa sposoby: pytając w Biurze Cmentarnym w godzinach jego pracy albo korzystając ze społecznego serwisu prowadzonego przez miłośników tego miejsca, który udostępnia alfabetyczny spis grobów, osobne wykazy mogił duchownych i zabytkowych oraz wyszukiwarkę na mapie. Serwis powstał bez związku z parafią, utrzymywany jest społecznie i nie pobiera opłat.

Inne cmentarze w Bytomiu

Pełną listę nekropolii znajdziesz na stronie wszystkich cmentarzy w Bytomiu.

• Cmentarz Mater Dolorosa II — otwarty w 1886 roku przy Piekarskiej 75, dwieście metrów dalej, prowadzony przez tę samą parafię; to on stracił większość nagrobków po zamknięciach z lat 70. XX wieku, zachowały się jednak grobowiec Goetzlerów i kwatera żołnierzy I wojny światowej.
• Cmentarz żydowski w Bytomiu — czynny od 1866 roku kirkut przy Bolesława Prusa, jeden z trzech działających w województwie, z domem przedpogrzebowym i ceglanym murem z 1894 roku.
• Teren dawnego cmentarza żydowskiego — miejsce po najstarszym bytomskim kirkucie przy ulicy Piastów Bytomskich, zlikwidowanym w latach 60. XX wieku; część macew przeniesiono wtedy na cmentarz czynny.
• Cmentarz komunalny w Bytomiu — miejska nekropolia w Nowym Górecku, dalej tą samą Piekarską, obsługiwana przez wyszukiwarkę Grobonet.
• Cmentarz katolicki Grossfeld — najbliższy sąsiad od strony Alei Legionów, w tej samej dzielnicy.
• Cmentarz parafii św. Jacka — nekropolia parafialna w Rozbarku, dzielnicy, z której pochodziła fundatorka tutejszej kaplicy.