Cmentarz komunalny Dywity Olsztyn, Olsztyn
województwo warmińsko-mazurskie
| ul. Wadąska 11 , 10-382
Informacje praktyczne
Cmentarz komunalny „Dywity” przy ul. Wadąskiej 11 to główna nekropolia Olsztyna i jeden z największych obszarowo cmentarzy w północno-wschodniej Polsce. Zajmuje 53,3 hektara, spoczywa na nim ponad 30 tysięcy osób, a wolnej powierzchni grzebalnej wystarczy jeszcze na dziesięciolecia. Obiekt leży poza miejską zabudową, dokładnie na granicy gminy Olsztyn i gminy Dywity — stąd potoczna nazwa, której używa również sam zarządca.
Nekropolią administruje Zakład Cmentarzy Komunalnych w Olsztynie, samorządowy zakład budżetowy gminy Olsztyn działający na podstawie uchwały nr XII/125/95 Rady Miejskiej w Olsztynie z 21 czerwca 1995 roku. W trwałym zarządzie ZCK są dwa obiekty: „Dywity” oraz starszy cmentarz przy ul. Poprzecznej.
Godziny otwarcia zmieniają się dwa razy w roku:
- od 1 kwietnia do 2 listopada: 7:00–21:00
- od 3 listopada do 31 marca: 7:00–19:00
Ceremonie pogrzebowe odbywają się od poniedziałku do soboty, z wyłączeniem dni świątecznych, w godzinach 8:00–17:00. W niedziele i święta pogrzebów się nie organizuje.
Biuro administracji cmentarza „Dywity” mieści się przy bramie głównej i przyjmuje interesantów od poniedziałku do piątku w godzinach 7:00–15:00. Kasa działa tu w godzinach 7:30–14:30, ale przyjmuje wyłącznie opłaty za wjazd — wszystkie pozostałe płatności (miejsca grzebalne, prolongaty, usługi) realizuje kasa w siedzibie ZCK przy ul. Poprzecznej 9B.
Kontakt do zarządcy:
- Zakład Cmentarzy Komunalnych, ul. Poprzeczna 9B, 10-281 Olsztyn
- telefon: 89 526 67 24, 89 526 97 02, 89 535 80 68
- e-mail: [email protected]
Dojazd i komunikacja miejska
Cmentarz ma dwie bramy obsługiwane przez komunikację miejską, a każda leży po przeciwnej stronie założenia.
| Brama | Dojazd samochodem | Linie autobusowe |
|---|---|---|
| Zachodnia (główna) | z drogi krajowej nr 51, będącej przedłużeniem al. Wojska Polskiego | 108, 110 (wybrane kursy), 112, 117 (wybrane kursy) |
| Wschodnia | ul. Wadąską od strony Kieźlin | 108, 112, 117 (wybrane kursy) |
Przystanki noszą nazwy Cmentarz Dywity-Brama Zachodnia i Cmentarz Dywity-Brama Wschodnia. Przy bramie zachodniej stoi biuro cmentarza, przy wschodniej — kolumbarium, Aleja Zasłużonych i Wielofunkcyjny Dom Przedpogrzebowy. Zarządca zapowiada, że w przyszłości to właśnie wejście od wschodu przejmie funkcję bramy głównej.
Wokół Wszystkich Świętych układ dojazdu zmienia się radykalnie. Ulica Wadąska staje się wtedy jednokierunkowa — od al. Wojska Polskiego w stronę Kieźlin — a od strony ul. Jagiellońskiej przepuszczane są jedynie autobusy, taksówki i rowery. Uruchamiane są dodatkowe kursy oraz specjalne linie cmentarne (m.in. C17, C26, C36), kursujące zwykle między 7:00 a 21:00. Przy obu parkingach zamieniane bywają wjazdy z wyjazdami, dlatego warto jechać za oznakowaniem tymczasowym, a nie z pamięci.
Wjazd samochodem i przepustki
Alejki cmentarza nie są drogami publicznymi, więc ruch pojazdów jest tu ograniczony i płatny. Za wjazd samochodu osobowego pobiera się 25 zł, za motocykl lub motorower 10 zł, za pojazd do 3,5 tony 100 zł, a za autobus poza oznakowaną strefę 120 zł. Jeden wjazd związany z przygotowaniem grobu do pogrzebu jest bezpłatny.
Z opłaty zwolnione są trzy grupy: osoby po 80. roku życia, osoby z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z symbolem 05-R (narządy ruchu) i przyznaną kartą parkingową oraz kombatanci. Zwolnienie nie działa automatycznie — trzeba mieć imienną legitymację wydaną przez ZCK. Wniosek wraz ze zdjęciem 3×4 składa się w biurze przy ul. Poprzecznej 9B (pokój nr 11 lub sala obsługi klienta) albo elektronicznie przez ePUAP i e-Doręczenia; gotowy dokument odbiera się przy Poprzecznej.
Udogodnienia dla odwiedzających
- Wielofunkcyjny Dom Przedpogrzebowy we wschodniej części cmentarza, przy kolumbarium
- biuro administracji przy bramie zachodniej, czynne w dni robocze
- dwa parkingi — duży i mały — przy ul. Wadąskiej
- cyfrowa wyszukiwarka grobów ze zdjęciami nagrobków, dostępna także jako aplikacja mobilna „Olsztyńskie Cmentarze”
- rozległy, zróżnicowany teren ze starym drzewostanem, chętnie odwiedzany również przez spacerowiczów
Historia cmentarza „Dywity”
Nekropolię otwarto w 1984 roku, kiedy na cmentarzu komunalnym przy ul. Poprzecznej wyczerpała się wolna powierzchnia grzebalna. Ten ostatni, założony w 1961 roku, sam był odpowiedzią na zapełnienie Cmentarza św. Jakuba — najstarszej katolickiej nekropolii miasta, zamkniętej dla nowych pochówków w 1962 roku. W ciągu dwóch dekad Olsztyn potrzebował więc trzeciego dużego cmentarza.
Rozwiązanie było nietypowe: zamiast szukać miejsca w granicach administracyjnych, miasto sięgnęło po grunty w sąsiedniej gminie. Cmentarz stanowi własność gminy Olsztyn i podlega olsztyńskim uchwałom, choć fizycznie leży w gminie Dywity. Taka konstrukcja pozwoliła zaprojektować założenie od zera i z ogromnym zapasem — 53,3 ha to niemal trzykrotność areału obiektu przy Poprzecznej.
Konsekwencje tej decyzji widać dziś w podziale ról między obiema nekropoliami. Regulamin przyjęty uchwałą nr XLI/676/22 Rady Miasta Olsztyna z 26 stycznia 2022 roku dopuszcza przy Poprzecznej pochówki tradycyjne wyłącznie jako dochowania do grobów istniejących lub w miejscach po grobach zlikwidowanych, a miejsca udostępnia się tam tylko rodzinom, które mają już na tym cmentarzu bliskich. Na „Dywitach” możliwe są wszystkie formy pochówku — tradycyjne i pokremacyjne — a jako jedyny cmentarz komunalny w Olsztynie obiekt dopuszcza rezerwację miejsca pod przyszły pochówek. Kto szuka dziś nowego grobu w mieście, praktycznie zawsze trafia właśnie tutaj.
Oddalenie od zabudowy, którego pierwotnie obawiali się mieszkańcy, z czasem stało się atutem. Cmentarz utrzymywany jest jako teren zielony o założeniu parkowym, a jego skala pozwoliła na rozwiązania niespotykane na ciasnych nekropoliach śródmiejskich — od kwater urnowych w jednolitej zabudowie po groby wielomiejscowe w formie kaplic rodowych, wzniesione przy jednej z alejek.
Kwatery „amerykańskie” — jedyne takie w regionie
Najbardziej rozpoznawalnym elementem cmentarza są trzy kwatery urnowe zaprojektowane w estetyce amerykańskich cmentarzy wojennych. To rozwiązanie, które w Polsce spotyka się w pojedynczych miejscach, a w województwie warmińsko-mazurskim nie ma odpowiednika.
Zasada jest prosta: pełna symetria i jednolitość. Wszystkie nagrobki w obrębie kwatery są identyczne, różni je wyłącznie kolor przypisany do numeru:
| Kwatera | Kolor nagrobków | Nagrobek 100×100 cm | Nagrobek 60×60 cm |
|---|---|---|---|
| Nr 21 | czarny | 5 900 zł | 4 100 zł |
| Nr 22 | szary | 5 000 zł | 3 000 zł |
| Nr 23 | brązowo-czerwony | 5 000 zł | 3 000 zł |
Ceny obowiązują od 7 stycznia 2025 roku, a producent udziela na płyty 60 miesięcy gwarancji i rękojmi. Wykup ustandaryzowanego nagrobka jest obowiązkowy — to warunek urządzenia grobu w tej części cmentarza.
Każda kwatera dzieli się na dwa sektory: groby o wymiarach 1×1 m oraz 0,6×0,6 m. Mniejszy mieści jedną urnę, większy — kilka, co czyni go realną alternatywą dla grobu rodzinnego. Do ceny nagrobka dochodzi opłata za miejsce: 1700 zł za sektor metrowy i 1500 zł za sześćdziesiątkę.
Cena to jednak nie wszystko. W kwaterach „amerykańskich” nie wolno stawiać ławek, wykonywać indywidualnej zabudowy grobu ani naruszać murawy — samowolne nasadzenia, łącznie z drobną roślinnością ozdobną, są zakazane. Kto chce zagospodarować otoczenie grobu po swojemu, musi wybrać inną część nekropolii. Nie działa tu również system rezerwacji miejsc.
Zaplanowano łącznie ponad 1700 miejsc z założeniem, że zapełnią się w ciągu 20–25 lat. Zainteresowanie rośnie z roku na rok, choć — jak przyznaje dyrektor ZCK Zbigniew Kot — do wyczerpania kwater wciąż daleko.
Cmentarz oferuje jeszcze jedną formę pochówku, której nie ma przy Poprzecznej w tej postaci: złożenie prochów w urnie biodegradowalnej w „Lesie pamięci”. Kosztuje 2500 zł i nie wiąże się z opłatą prolongacyjną po dwudziestu latach.
Aleja Zasłużonych i kolumbarium
We wschodniej części założenia biegnie Aleja Zasłużonych — kwatera oznaczona w ewidencji symbolem 15D/Z, przeznaczona dla osób zasłużonych dla państwa, regionu i miasta. Pochówek w tym miejscu wymaga zgody Prezydenta Olsztyna, o którą wnioskować mogą organy państwowe i samorządowe, organizacje społeczne i zawodowe albo osoby prywatne. Groby w alei służą wyłącznie pochówkom bieżącym; rezerwacji nie ma.
Wzdłuż całej długości alei ciągnie się kolumbarium — jednorodna ściana nisz urnowych, z których każda zakryta jest tablicą z piaskowca. Tablice napisowe montuje się jako dodatkowy element na tablicy oryginalnej, dzięki czemu ściana zachowuje spójny wygląd. Część nisz zarezerwowano dla osób znanych i zasłużonych, reszta jest dostępna dla wszystkich. Nisza mniejsza (0,6 × 0,3 m) kosztuje 3000 zł, większa (0,8 × 0,5 m) — 6000 zł; wykonanie płyty napisowej to dodatkowe 600 zł. Kolumbarium sąsiaduje z Wielofunkcyjnym Domem Przedpogrzebowym.
Znane osoby pochowane na cmentarzu „Dywity”
Zarządca prowadzi ewidencję osób zasłużonych wraz z numerami kwater. Poniżej najważniejsze nazwiska w podziale na dziedziny — układ kwatera/rząd/miejsce ułatwia odnalezienie grobu na miejscu.
Politycy i samorządowcy
| Osoba | Lata życia | Kim był/a | Grób |
|---|---|---|---|
| Miron Sycz | 1960–2024 | Poseł na Sejm VI i VII kadencji, wicemarszałek województwa warmińsko-mazurskiego, odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi | 15D/Z/1/19 |
| Anna Wasilewska | 1958–2021 | Posłanka na Sejm VIII i IX kadencji, zastępczyni prezydenta Olsztyna, członkini zarządu województwa | 15D/Z/1/7 |
| Daniel Zadworny | 1978–2024 | Wójt gminy Dywity | 15D/Z/1/17 |
| Janusz Barszczewski | 1955–2022 | Warmińsko-mazurski kurator oświaty | 15D/Z/1/11 |
| Anna Mackowicz | 1933–2022 | Polonistka i nauczycielka, radna Rady Miasta Olsztyna I i III kadencji | 15D/Z/1/12 |
| Bolesław Karpowicz | 1942–2024 | Działacz samorządowy i społeczny, odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski | 15D/Z/1/20 |
Nauka i medycyna
| Osoba | Lata życia | Kim był/a | Grób |
|---|---|---|---|
| Elżbieta Bandurska-Stankiewicz | 1946–2024 | Profesor nauk medycznych, ordynator Oddziału Endokrynologii i Diabetologii Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego, którego powstanie zainicjowała w 1999 roku | 15D/Z/1/18 |
| Roch Mackowicz | 1928–2023 | Profesor UWM, leśnik, ornitolog i zoolog | 15D/Z/1/13 |
| Ludwik Tomiałojć | 1939–2020 | Profesor, ornitolog, przewodniczący Komitetu Ochrony Przyrody PAN | 38/5/10 |
| Krzysztof Walawski | 1937–2005 | Profesor, badacz genetyki zwierząt, autor kilkuset publikacji naukowych | XID/b-8-16 |
| Tadeusz Grygier | 1916–2000 | Historyk i archiwista, dyrektor Archiwum Państwowego w Olsztynie w latach 1950–1966 | XIIIB/b-2-6+7 |
| Wacław Sklinsmont | 1940–2025 | Doktor matematyki, wykładowca ART i UWM, założyciel Olsztyńskiego Klubu Smoczych Łodzi | 15D/Z/1/21 |
Kultura, media i historia regionu
| Osoba | Lata życia | Kim był/a | Grób |
|---|---|---|---|
| Ryszard Poprawski | 1936–2002 | Długoletni dyrektor Filharmonii Olsztyńskiej | IIB-1-10 |
| Wiktor Knercer | 1948–2023 | Historyk, znawca dziedzictwa Warmii i Mazur, członek zarządu Komitetu Ratowania Dawnych Cmentarzy na Warmii i Mazurach | 15D/Z/1/14 |
| Bronisław Sałuda | 1927–2019 | Dyrektor olsztyńskiego radia w latach 1954–1965, autor publikacji z ekonomiki rolnictwa | 15D/Z/1/3 |
| Piotr Napiórkowski | 1922–2000 | Dziennikarz Polskiego Radia | XIVB/d-3-5+6 |
| Jerzy Ignaciuk | 1951–2000 | Poeta i prozaik | XIVA/a-2-11 |
| Jan Bałdowski | 1917–1999 | Nauczyciel i przewodnik turystyczny, autor opracowań krajoznawczych | XIIIA/a-1a-2 |
| Jan Lubomirski | 1905–1997 | Nauczyciel śpiewu i muzyki, działacz oświatowy, folklorysta | XIIC-1G-7 |
Sport
| Osoba | Lata życia | Kim był/a | Grób |
|---|---|---|---|
| Danuta Piecyk | 1950–2011 | Lekkoatletka Gwardii Olsztyn, rekordzistka świata w biegu na 400 m przez płotki (56,7 s, Warszawa 1973), olimpijka z Monachium, 23-krotna rekordzistka Polski; po zakończeniu kariery policjantka | 39-14-26 |
| Kazimierz Nikin | 1947–2022 | Kajakarz i trener, prezes OKS Olsztyn, brązowy medalista mistrzostw świata 1975, dwukrotny mistrz Polski | 15D/Z/1/10 |
| Jan Masztaler | 1920–2011 | Działacz kultury fizycznej, współtwórca piłkarskich sukcesów KKS Warmia Olsztyn | VIC/1G/16 |
| Janusz Milewski | 1953–2024 | Działacz sportowy odznaczony Złotym Medalem za Zasługi dla Polskiego Ruchu Olimpijskiego | 15D/Z/1/16 |
Żołnierze i weterani
| Osoba | Lata życia | Kim był/a | Grób |
|---|---|---|---|
| Witold Bartnikowski | 1925–2025 | Żołnierz AK ps. „Hobo”, powstaniec warszawski z batalionu „Parasol”, więzień stalagów, odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski i Warszawskim Krzyżem Powstańczym | 15D/Z/1/23 |
| Andrzej Sawicki | 1928–1998 | Kapitan Wojska Polskiego, żołnierz AK ps. „Warta”, powstaniec warszawski, żołnierz 2 Korpusu Polskiego | XIVA/d/7/1 |
| Bohdan Arciszewski | 1924–2002 | Podpułkownik rezerwy, żołnierz Armii Krajowej | IIB-1-6+7 |
| Jerzy Koblański | 1920–1994 | Żołnierz 27 Wołyńskiej Dywizji Piechoty AK, specjalista chowu i hodowli bydła | VIIIA-6-11+12 |
| Stefan d’Obyrn | 1907–1993 | Weteran walk o wolność i niepodległość Polski | VID/8/11 |
| Andrzej Kamiński | 1955–2021 | Pułkownik rezerwy, sędzia Sądu Okręgowego w Olsztynie, wcześniej wojskowych sądów garnizonowych w Olsztynie i Warszawie | 15Z-1-5 |
Groby lotników Polskich Sił Powietrznych
Na „Dywitach” spoczywa dwóch weteranów lotnictwa polskiego w Wielkiej Brytanii — obaj przybyli na Warmię po wojnie i związali się z Olsztynem na resztę życia.
Lech Włodzimierz Dunajewski (1922–2008), urodzony w Kijowie, służył jako plutonowy pilot z brytyjskim stopniem Warrant Officer i numerem służbowym 783102. Latał w dywizjonach myśliwskich i bombowych. Po demobilizacji został pionierem lotnictwa cywilnego na Warmii i Mazurach, przez lata pełnił funkcję szefa wyszkolenia i instruktora aeroklubu olsztyńskiego. Jego grób znajduje się w kwaterze VI C, rząd 5, miejsce 16/17.
Jan Gulbicki (1911–2006), urodzony w Wilnie, służył jako sierżant rusznikarz w 307 Dywizjonie Myśliwskim Nocnym „Lwowskich Puchaczy”, numer służbowy 703749. Spoczywa w grobie rodzinnym oznaczonym IXA/1G/7.
Cennik opłat i wyszukiwarka grobów
Stawki na obu cmentarzach komunalnych Olsztyna są identyczne i wynikają z uchwały nr VIII/120/24 Rady Miasta Olsztyna z 13 grudnia 2024 roku, w brzmieniu nadanym uchwałą nr XV/213/25 z 25 czerwca 2025 roku. Wszystkie opłaty dotyczą okresu 20 lat.
Groby ziemne
| Rodzaj miejsca | Wymiary maksymalne | Opłata brutto |
|---|---|---|
| Grób dziecka do lat 6 | 1,2 × 0,6 m | 650 zł |
| Grób ziemny jednopoziomowy | 2 × 1 m | 1 500 zł |
| Grób ziemny głębinowy (dwie trumny i więcej) | 2,3 × 1,3 m | 1 700 zł |
| Pochówek na koszt gminy (MOPS, bez prawa postawienia nagrobka) | — | 750 zł |
Groby urnowe i kolumbarium
| Rodzaj miejsca | Wymiary | Opłata brutto |
|---|---|---|
| Grób urnowy na jedną urnę | 0,6 × 0,4 m | 1 000 zł |
| Grób urnowy | 0,6 × 0,6 m | 1 500 zł |
| Grób urnowy | 1 × 1 m | 1 700 zł |
| Nisza w kolumbarium | 0,6 × 0,3 m | 3 000 zł |
| Nisza w kolumbarium | 0,8 × 0,5 m | 6 000 zł |
| Urna biodegradowalna w „Lesie pamięci” | — | 2 500 zł |
Groby murowane
| Rodzaj miejsca | Opłata brutto |
|---|---|
| Grób murowany na jedną trumnę | 4 500 zł |
| Grób murowany dwupiętrowy | 8 850 zł |
| Grób murowany trzypiętrowy | 10 600 zł |
| Grób murowany czteropiętrowy | 12 400 zł |
| Miejsce na urnę w grobie zbiorowym dla dorosłych, z rezerwacją i bez prolongaty | 2 000 zł |
Po dwudziestu latach prawo do grobu wygasa, jeśli nikt nie wniesie opłaty prolongacyjnej — równej stawce pierwotnej dla danego rodzaju grobu. Prolongatę można wykupić także na 10 lub 5 lat. Wygasłe prawo daje się przywrócić w dowolnym momencie, płacąc wstecz według cennika obowiązującego w dniu wpłaty, o ile grób nie został jeszcze użyty ponownie. ZCK nie ma obowiązku poszukiwania osób, które mogłyby zapłacić.
Co roku zarządca przegląda groby starsze niż dwadzieścia lat i nieopłacone, kwalifikując je do ponownego pochówku. Z każdej likwidacji spisywany jest protokół przechowywany przez dziesięć lat, szczątki trafiają anonimowo do ossuarium na tym samym cmentarzu, a nagrobek czeka rok na odbiór przez rodzinę, po czym jest utylizowany.
Warto wiedzieć, że sam katalog opłat bywa przedmiotem sporów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z 3 października 2024 roku (sygn. II SA/Ol 621/24) stwierdził nieważność wcześniejszej uchwały cenowej z lutego 2023 roku w części dotyczącej opłat za dochowania i opłat eksploatacyjnych za groby murowane i urnowe, uznając, że gmina może pobierać wyłącznie należności bezpośrednio związane z pochowaniem zwłok. Obowiązujący dziś cennik jest efektem dostosowania stawek do tego rozstrzygnięcia.
Grobu na cmentarzu „Dywity” nie trzeba szukać na piechotę. Zarządca udostępnia cyfrową wyszukiwarkę grobów w Miejskim Systemie Informacji Przestrzennej Miasta Olsztyna — po wpisaniu imienia i nazwiska system pokazuje położenie kwatery na planie oraz zdjęcie nagrobka. Ta sama baza działa jako bezpłatna aplikacja mobilna „Olsztyńskie Cmentarze” i obejmuje również cmentarz przy ul. Poprzecznej oraz nekropolie św. Jakuba i św. Józefa.
Inne cmentarze w Olsztynie
Pełną listę nekropolii miasta znajdziesz na stronie wszystkich cmentarzy w Olsztynie.
- Cmentarz Komunalny Poprzeczna — druga nekropolia komunalna, 18 ha i ponad 33 tysiące pochówków, dziś przyjmująca głównie dochowania
- Cmentarz św. Jakuba — zabytkowa nekropolia z 1870 roku przy al. Wojska Polskiego, z najstarszym olsztyńskim nagrobkiem z 1848 roku
- Cmentarz św. Józefa — cmentarz parafialny z 1904 roku na planie litery „L”, z neogotycką kaplicą z 1921 roku
- Cmentarz wojenny w Olsztynie — mauzoleum przy ul. Szarych Szeregów, gdzie spoczywa ponad 5 tysięcy żołnierzy, w tym lotnicy pułku Normandie-Niemen
- Cmentarz św. Jana Nepomucena
- Cmentarz żydowski w Olsztynie
- Cmentarz wojskowy żołnierzy niemieckich z obydwu wojen
- Cmentarz Parafialny w Gutkowie
- Cmentarz Rodowy
W samej gminie Dywity działają dwa cmentarze parafialne: