Cmentarz Bródnowski, Warszawa

Informacje praktyczne

Cmentarz Bródnowski przy ul. św. Wincentego 83 w Warszawie to jeden z największych cmentarzy w Europie. Nekropolia rozciąga się na 113,3 hektara między Targówkiem a Nowym Bródnem. Spoczywa tu około 1,2 miliona osób w 965 kwaterach. Teren otacza ceglany mur o obwodzie 4958 metrów, wzniesiony w 1927 roku, wpisany do rejestru zabytków od 1965 roku. Na teren cmentarza prowadzi 8 bram.

Jest to cmentarz wyznaniowy (parafialny), zarządzany przez Parafię św. Wincentego à Paulo — nie podlega Zarządowi Cmentarzy Komunalnych. Biuro cmentarza: tel. +48 22 811 23 45, adres: ul. św. Wincentego 83, 03-291 Warszawa. Przedłużenia prawa do grobu należy załatwiać w biurze cmentarza po upływie 20 lat od pochówku.

Godziny otwarcia:

• lato: codziennie 8:00-20:00
• zima: codziennie 8:00-18:00

Dojazd i komunikacja

Cmentarz Bródnowski jest dobrze skomunikowany z centrum Warszawy. Linia tramwajowa dotarła na Bródno już w 1933 roku. Główna brama (brama I) znajduje się przy ul. św. Wincentego. Dojazd tramwajem i autobusem — przystanek „Cmentarz Bródnowski” w pobliżu bramy głównej.

Układ alej i nawigacja

Trzy główne aleje ułatwiają poruszanie się po rozległym terenie:

• Aleja Główna — 1250 m długości, 9 m szerokości, prowadzi od bramy I do bramy V. Przy niej znajdują się groby kard. Kakowskiego, Romana Dmowskiego, Mieczysława Fogga oraz kościół św. Wincentego à Paulo.
• Aleja Szeroka — przecina Aleję Główną, łączy bramę VII z bramą IV.
• Aleja Lipowa — prowadzi od bramy III do Alei Szerokiej.

Historia Cmentarza Bródnowskiego

21 listopada 1884 roku arcybiskup warszawski Wincenty Teofil Popiel poświęcił nową nekropolię. Następnego dnia odbył się pierwszy pogrzeb — rocznej Marii Skibniewskiej. Cmentarz powstał jako czwarty cmentarz prawobrzeżnej Warszawy, po cmentarzach Kamionkowskim, żydowskim i cholerycznym.

Inicjatorem był prezydent Warszawy Sokrates Starynkiewicz. W 1883 roku miasto wykupiło od Szpitala św. Ducha 65 hektarów piaszczystych wydm zwanych Łysymi Górami. Po pracach niwelacyjnych teren nadawał się do pochówków.

Cmentarz dla ubogich

Początkowo nekropolia służyła przede wszystkim biednym mieszkańcom stolicy i osobom zmarłym w szpitalach. Opłaty za pochówek były niskie. Do 1915 roku zmarłych chowano w grobach ziemnych na 15 lat, bez prawa budowy trwałych pomników. Dopiero w 1932 roku wydłużono okres użytkowania grobu do 20 lat.

Rozbudowa w XX wieku

Cmentarz powiększano dwukrotnie — w 1916 i 1921 roku — o grunty majątku Bródno i dawnej rosyjskiej prochowni, osiągając obecne 113,3 ha. W 1927 roku ukończono budowę jednolitego ceglanego muru (4958 m długości, 3-5 m wysokości, 41 cm grubości). W 1933 roku doprowadzono linię tramwajową. W 1934 roku, z okazji 50-lecia, wzniesiono murowaną dzwonnicę z pomieszczeniem na trumny przy bramie głównej.

Obiekty sakralne

Na cmentarzu stoją dwa kościoły. Drewniany kościół św. Wincentego à Paulo z 1888 roku powstał z drewna rusztowań Kolumny Zygmunta III Wazy — to jedyna taka budowla w Warszawie. W 1925 roku na Alei Głównej ustawiono figurę Matki Bożej, zwaną Matką Boską Bródnowską.

Drugi to murowany kościół Matki Bożej Częstochowskiej, replika kaplicy-mauzoleum hr. Przeździeckich z cmentarza Świętokrzyskiego. Fundamenty poświęcono 13 października 1957, konsekracja odbyła się w 1960 roku.

Znane osoby pochowane na Bródnie

Na Cmentarzu Bródnowskim spoczywa kilkaset wybitnych postaci polskiej polityki, kultury, nauki, sportu i wojskowości. Poniżej najważniejsze z nich — z lokalizacjami grobów.

Politycy, duchowni i mężowie stanu

Osoba	Lata życia	Kim był	Kwatera
Aleksander Kakowski	1862-1938	Kardynał, arcybiskup metropolita warszawski, członek Rady Regencyjnej	7A-1/2-1-13
Roman Dmowski	1864-1939	Polityk, publicysta, współtwórca niepodległości, delegat na konferencję w Wersalu, minister spraw zagranicznych, dr h.c. Cambridge	15A-5-2-5
Paweł Wypych	1968-2010	Sekretarz stanu w Kancelarii Prezydenta, prezes ZUS, zginął w katastrofie smoleńskiej	9C-3-19
Ludwik Gdyk	1874-1940	Wicemarszałek Sejmu 1922-27	19G-3-6
Czesław Sokołowski	1877-1951	Rektor KUL 1924-25, biskup pomocniczy siedlecki	7C-4-4
Eugeniusz Dąbrowski	1901-1970	Ksiądz, tłumacz Nowego Testamentu, profesor seminarium duchownego	5B-5-1

Wojskowi i powstańcy

Osoba	Lata życia	Kim był	Kwatera
Jan Gryczman	1900-1985	Major, w stopniu chorążego dowódca Wartowni nr 1 na Westerplatte w 1939 r.	6I-6-9
Aleksandra Zagórska	1884-1965	Ppłk, komendantka Ochotniczej Legii Kobiet, matka bohatera obrony Lwowa Jurka Bitschana	71B-3-11
Emilia Malessa	1900-1949	Kapitan, szef łączności zagranicznej Komendy Głównej AK i WiN	80B-6-27
Marian Bernaciak „Orlik”	1917-1946	Dowódca oddziału partyzanckiego AK i WiN na Lubelszczyźnie	45N
Zygmunt Rylski	1898-1945	Ppłk, komendant Obwodu Warszawa-Praga AK, zginął podczas ewakuacji KL Stutthof	36H-1-23
Jan Jagmin-Sadowski	1895-1977	Gen. bryg., dowódca Grupy Operacyjnej „Śląsk” w kampanii wrześniowej	11A-3-5
Konstanty Skąpski	1894-1971	Gen. bryg., dowódca saperów 2 Korpusu Polskiego i PSZ na Zachodzie	114T-1-23
Adam Mohuczy	1891-1953	Kontradmirał, dowódca Marynarki Wojennej 1945-47, zmarł w więzieniu w Sztumie	31E-3-4/5
Ottokar Brzoza-Brzezina	1883-1968	Gen. bryg. (pośmiertnie), dowódca m.in. 6 i 50 Rezerwowej Dywizji Piechoty	110O-4-13
Józef Kosacki	1909-1990	Profesor WAT, porucznik saperów, wynalazca ręcznego wykrywacza min	44C-3-8
Franciszek Szabunia	1904-1958	Major, komendant obwodu Białystok-miasto ZWZ, inspektoratów AK	8F-3-16

Aktorzy i reżyserzy

Osoba	Lata życia	Kim był/a	Kwatera
Konrad Nałęcki	1919-1991	Reżyser filmowy, m.in. „Czterej pancerni i pies”	24I-2-7
Franciszek Brodniewicz	1892-1944	Czołowy amant przedwojennego kina	13B-5-18
Barbara Rylska	1936-2021	Aktorka filmowa, Basia z „Pana Wołodyjowskiego”	–
Paweł Nowisz	1940-2024	Aktor, znany z „Rancza” i „Domu z papieru”	–
Jerzy Łapiński	1940-2016	Aktor teatralny i dubbingowy, głos Corneliusa Fudge’a w filmach o Harrym Potterze	–
Anita Dymszówna	1944-1999	Aktorka, córka Adolfa Dymszy, żona Macieja Damięckiego	29B-5-6
Anna Szczepaniak	1951-1979	Aktorka znana z serialu „Daleko od szosy”	42B-5-1
Barbara Grabowska	1954-1984	Aktorka nagrodzona Srebrnym Niedźwiedziem w Berlinie (1981)	37G-2-8
Włodzimierz Boruński	1906-1988	Aktor, doktor Szuman w serialu „Lalka”, stryjeczny brat Juliana Tuwima	70D-4-12
Halina Starska	1888-1957	„Pierwsza gwiazda kina polskiego”, reżyser teatralny	48F-1-32
Ryszard Ordyński	1878-1953	Reżyser filmowy i teatralny, m.in. w Metropolitan Opera	48G-4-29
Stanisława Perzanowska	1898-1982	Aktorka, współzałożycielka Teatru Ateneum, radiowa Helena Matysiakowa	37B-5-28
Jerzy Marr	1901-1962	Popularny aktor kina niemego	30D-2-1

Muzycy i piosenkarze

Osoba	Lata życia	Kim był/a	Kwatera
Mieczysław Fogg	1901-1990	Piosenkarz, legenda polskiej estrady, po śmierci Chevaliera najstarszy czynny piosenkarz na świecie, powstaniec warszawski	10A-1-4/5
Jerzy Matuszkiewicz	1928-2021	Kompozytor, klarnecista jazzowy, muzyka do „Stawki większej niż życie”, „Czterdziestolatka”, „Alternatyw 4”	–
Łucja Prus	1942-2002	Piosenkarka, „Nic dwa razy się nie zdarza”	15D-1-13
Zbigniew Kaszkur	1927-1999	Poeta, satyryk, współautor tekstów „Mexicany”, „Nie oczekuję dziś nikogo”, „Wakacyjnej piosenki”	112S-5-7
Sławomir Wysocki	1957-2003	Kompozytor, gitarzysta zespołu Róże Europy	76C-2-16
Władysław Jagiełło	1935-2009	Perkusista jazzowy, grał z Matuszkiewiczem i Namysłowskim	3B-2-7
Stanisław Staszewski	1925-1973	Poeta, bard, ojciec Kazika Staszewskiego	10H-6-22
Stanisław Roy	1894-1954	Śpiewak Opery Poznańskiej i Warszawskiej	110G-3-13
Lucyna Szczepańska	1909-1999	Solistka Opery Warszawskiej, aktorka	6E-2-23
Piotr Kokosiński	1966-2016	Basista grupy Reds, operator dźwięku	32M-3-23
Krzysztof Ostasiuk	1961-2002	Wokalista grup hard rockowych Fatum i Hetman	80E-2-19

Taniec i balet

Osoba	Lata życia	Kim był/a	Kwatera
Leon Wójcikowski	1899-1975	Tancerz Les Ballets Russes i zespołu Anny Pawłowej, London Festival Ballet, profesor PWST	63B-3-6
Stanisław Miszczyk	1910-1976	Kierownik baletu Opery Warszawskiej i Teatru Wielkiego, pierwszy solista Polskiego Baletu Reprezentacyjnego	2F-1-16
Zbigniew Kiliński	1919-1993	Pierwszy tancerz Polskiego Baletu Reprezentacyjnego, choreograf Teatru Wielkiego i „Mazowsza”	49D-4-24
Stella Pokrzywińska	1920-2003	Primabalerina Opery Poznańskiej i Bałtyckiej	47K-3-12

Pisarze, rysownicy i dziennikarze

Osoba	Lata życia	Kim był/a	Kwatera
Seweryna Szmaglewska	1916-1992	Autorka „Dymów nad Birkenau” i „Czarnych stóp”, świadek w procesie norymberskim	18E-3-17
Henryk Jerzy Chmielewski „Papcio Chmiel”	1923-2021	Autor komiksów „Tytus, Romek i A’Tomek”, powstaniec warszawski	–
Tony Halik	1921-1998	Podróżnik, dziennikarz, „Pieprz i wanilia”. Pomnik autorstwa Gustawa Zemły — krzyż z plecakiem	31D-5-19
Maciej Parowski	1946-2022	Redaktor naczelny „Nowej Fantastyki”, pisarz SF	–
Paweł Zarzeczny	1961-2020	Dziennikarz sportowy, felietonista	–
Aleksander Rymkiewicz	1913-1983	Poeta, członek grupy Żagary	4H-4-25
Lew Kaltenbergh	–	Pisarz, tłumacz, redaktor Polskiego Radia	21D-6-28
Lesław Bartelski	1920-2006	Powieściopisarz, poeta, autor książek o Armii Krajowej	12A-4-10
Witold Pograniczny	1940-2008	Jeden z pierwszych redaktorów radiowej Trójki, prowadzący festiwali w Opolu i Sopocie	10H-6-10

Naukowcy i profesorowie

Osoba	Lata życia	Kim był/a	Kwatera
Kazimierz Moszyński	1887-1959	Etnograf i etnolog, profesor UJ i Uniwersytetu Wileńskiego, członek PAU i PAN	2C-4-29/31
Stefan Straszewicz	1889-1983	Matematyk, p.o. rektora Politechniki Warszawskiej w latach okupacji 1942-45, dr h.c.	21F-1-2
Krzysztof Michalski	1948-2013	Filozof, profesor UW i Boston University, rektor Instytutu Nauk o Człowieku w Wiedniu	75A-2-19
Szczepan Pieniążek	1913-2008	Profesor sadownictwa SGGW, wiceprezes PAN, dr h.c. Uniwersytetu w Bonn	49A-1-25
Ignacy Tłoczek	1902-1982	Architekt, urbanista, profesor PW i SGGW, inicjator skansenu w Ciechanowcu	3B-3-22
Benedykt Zientara	1928-1983	Historyk mediewista, profesor UW	11B-1-27
Andrzej Ajnenkiel	1931-2015	Profesor IH PAN, dyrektor Wojskowego Instytutu Historycznego	64C-4-19/20
Mieczysław Serwiński	1918-1999	Chemik, rektor Politechniki Łódzkiej 1968-75	110I-1-23

Sportowcy

Osoba	Lata życia	Kim był/a	Kwatera
Halina Konopacka	1900-1989	Pierwsza polska złota medalistka olimpijska (dysk, Amsterdam 1928), poetka i malarka	67D-1-26
Marian Foik	1933-2005	Biegacz, wicemistrz olimpijski z Tokio w sztafecie 4×100 m	28C-2-27
Tadeusz Rut	1931-2002	Młociarz, brązowy medalista olimpijski z Rzymu, mistrz Europy 1958	19F-1-21
Antoni Kolczyński	1917-1964	Mistrz Europy w boksie (waga półśrednia) w 1939 r.	32C-3-14
Roman Antczak	1912-1940	Wicemistrz Europy w boksie 1934	110S-2-20
Mieczysław Forlański	1909-1983	Pierwszy polski medalista Mistrzostw Europy w boksie (1930)	86C-6-18
Henryk Grzybowski	1934-2012	Piłkarz Legii, reprezentant Polski na igrzyskach w Rzymie	6E-1-26
Ryszard Koncewicz	1911-2001	Pierwszy samodzielny selekcjoner reprezentacji Polski w piłce nożnej (1968-70)	69F-2-9
Edmund Zientara	1929-2010	Kapitan reprezentacji Polski w piłce nożnej, trener	27E-5-5
Bolesław Dubicki	1934-2004	Mistrz Polski w zapasach, dwukrotny olimpijczyk	25D-2-5
Leszek Kamiński	1929-2012	Koszykarz, reprezentant Polski, mistrz Polski z Legią	10E-3-2

Działacze społeczni

Osoba	Lata życia	Kim był/a	Kwatera
Piotr Pawłowski	1963-2018	Założyciel Fundacji Integracja, kampanie na rzecz osób z niepełnosprawnościami	–
Wanda Lurie	1911-1989	Świadek i ofiara rzezi na Woli w powstaniu warszawskim, „polska Niobe”, patronka skweru na Woli	23A-3-26
Andrzej Górska	1917-2007	Przełożona generalna szarych urszulanek, Sprawiedliwa Wśród Narodów Świata	39H
Eugeniusz Bendera	1906-1988	Kierowca i mechanik, inicjator brawurowej ucieczki z Auschwitz	12L-7-32

Unikalne postaci

Osoba	Lata życia	Ciekawostka	Kwatera
Stanisław Strójwąs	1870-1939	Kupiec i przemysłowiec, uważany za pierwowzór Wokulskiego z „Lalki” Prusa	27B-6-3/4
Ksawery Rokossowski	1853-1905	Ojciec marszałka Konstantego Rokossowskiego	15G-1-6
Bernard Szapiro	1866-1942	Inżynier elektryk, socjalista, ojciec Hanki Sawickiej	20K-3-16
Emil Barchański	1965-1982	Uczeń, uważany za najmłodszą ofiarę stanu wojennego	46F-6-20

Mauzoleum kard. Kakowskiego

Mauzoleum w kwaterze 7A wybudowano w miejscu, gdzie od 1889 roku stał kopiec ziemny z krzyżem. Kardynał Kakowski, zgodnie ze swoją ostatnią wolą, spoczął na cmentarzu dla ubogich, a nie w katedrze. Obiekt stanowi jeden z najważniejszych punktów orientacyjnych nekropolii.

Kwatery wojskowe i miejsca pamięci

Cmentarz Bródnowski pełni rolę ważnego miejsca pamięci narodowej. Znajdują się tu liczne kwatery zbiorowe dokumentujące tragiczne karty historii Warszawy.

Mogiła ofiar więzienia Toledo (kwatera 45N)

W kwaterze 45N odkryto zbiorową mogiłę więźniów politycznych straconych w latach 1944-1956 w więzieniu Warszawa III – Praga, zwanym Toledo. Spoczywają tu żołnierze Armii Krajowej, Wolności i Niezawisłości (WiN) oraz Narodowych Sił Zbrojnych. W 1997 roku ustawiono pomnik autorstwa Dariusza Kowalskiego.

W latach 2015-2017 Instytut Pamięci Narodowej prowadził ekshumacje na terenie cmentarza. W lipcu 2015 odnaleziono szczątki 6 osób, w kwietniu 2017 kolejnych 8. Zidentyfikowano m.in. porucznika Zygmunta Kęskę.

Kwatera żołnierzy radzieckich (kwatera 43-H)

W kwaterze 43-H spoczywają żołnierze 1 Frontu Białoruskiego polegli we wrześniu 1944 roku w walkach o Pragę. Pośrodku kwatery wzniesiono pomnik wdzięczności od mieszkańców Pragi.

Pozostałe kwatery zbiorowe

Na cmentarzu znajdują się mogiły zbiorowe m.in.:

• żołnierzy Gwardii Ludowej PPS-WRN poległych w powstaniu warszawskim (kwatera 33C)
• mieszkańców Pragi rozstrzelanych 2 sierpnia 1944 roku (kwatera 114H)
• mieszkańców poległych w obronie Warszawy we wrześniu 1939 roku (kwatera 114H-2)
• pracowników tajnej wytwórni granatów AK przy ul. Solec 103 (kwatera 35D-4)
• działaczy ruchu robotniczego (kwatera 19A-6)
• zakonnic i zakonników kilkunastu zgromadzeń (kwatery 30D, 39H, 90A, 91A)

Biskupi z Faras — unikalna kaplica-grobowiec

Na Cmentarzu Bródnowskim znajduje się jedyne w Polsce (i jedno z niewielu na świecie) miejsce pochówku szczątków 13 biskupów z Faras — starożytnego miasta w Nubii (dzisiejszy Sudan). Szczątki przywieziono do Warszawy w 1994 roku, dzięki odkryciom polskiej misji archeologicznej prowadzonej przez prof. Kazimierza Michałowskiego w latach 60. XX wieku.

Kaplica-grobowiec stanowi materialny ślad polskiego wkładu w archeologię Bliskiego Wschodu i nadaje Bródnowskiemu wymiar wykraczający daleko poza historię Warszawy.

Cennik opłat i formy pochówku

Cmentarz Bródnowski jest cmentarzem wyznaniowym — opłaty ustala Parafia św. Wincentego à Paulo. Poniższe stawki obowiązują w biurze cmentarza.

Cennik opłat cmentarnych

Rodzaj opłaty	Kwota
Miejsce na 20 lat (pokładne)	180 zł + 8% VAT
Prolongata — kwatery A, B, C	85 zł/rok + 8% VAT
Prolongata — kwatery pozostałe	60 zł/rok + 8% VAT
Miejsce w kolumbarium (ul. św. Wincentego)	~7 786,80 zł

Kolumbarium

W 2021 roku otwarto pierwsze w historii nekropolii kolumbarium w kwaterze 116, przy parkanie od strony ul. św. Wincentego. Obiekt oferuje 1530 nisz na urny. Udostępniono także nisze w nowym kolumbarium — kwatery 102 A, B, C, D.

Oprócz kolumbarium cmentarz oferuje tradycyjne pochówki w grobach ziemnych. W latach powojennych wiele nagrobków z piaskowca zastąpiono lastriko.

Tradycje Bródna

Charakterystycznym zwyczajem jest zapalanie zniczy przed figurą Matki Boskiej Bródnowskiej na Alei Głównej. Tradycja nabrała szczególnego znaczenia po 1945 roku — znicze zapalają osoby, których bliscy zaginęli podczas wojny i których miejsc pochówku nigdy nie ustalono.

W okresie Wszystkich Świętych i Zaduszek nekropolia przyciąga dziesiątki tysięcy odwiedzających. Msze święte odprawiane są w obu kościołach cmentarnych.

Mapa cmentarza

Na mapie wyróżniają się:

• Aleja Główna — oś nekropolii biegnąca od bramy I (ul. św. Wincentego) do bramy V
• Kwatera 7A — mauzoleum kard. Kakowskiego
• Kwatera 45N — pomnik ofiar więzienia Toledo
• Kwatera 116 — kolumbarium (przy ul. św. Wincentego)

Inne cmentarze w Warszawie

Cmentarz Bródnowski jest jedną z największych nekropolii w stolicy. Pozostałe warszawskie cmentarze w naszej bazie:

• Stare Powązki — najsłynniejsza nekropolia Warszawy (założona 1790)
• Cmentarz Wolski — na Woli, przy ul. Wolskiej
• Cmentarz Wawrzyszewski — w dzielnicy Bielany