Cmentarz Komunalny Południowy, Warszawa

Informacje praktyczne

Cmentarz Komunalny Południowy to drugi co do wielkości cmentarz komunalny Warszawy. Położony w Antoninowie (gmina Piaseczno), przy ulicy Antoninów 40 (kod pocztowy 05-503), rozciąga się na obszarze 75 hektarów. Nekropolią zarządza Zarząd Cmentarzy Komunalnych m.st. Warszawy.

Godziny otwarcia bram zmieniają się w zależności od pory roku:

• od kwietnia do września bramy cmentarza są otwarte w godzinach 7:00-20:00
• od października do marca wpuszczanie odbywa się od 8:00 do zmroku

Kancelaria czynna jest od poniedziałku do piątku w godzinach 8:00-16:00. Kasa przyjmuje wpłaty do godziny 15:00 — warto pamiętać o tym ograniczeniu przy planowaniu wizyt w sprawach formalnych. W kancelarii załatwia się wszelkie sprawy związane z wykupem miejsc grobowych, prolongatą opłat oraz organizacją pochówku.

Kontakt telefoniczny pod numerem +48 22 277 40 50.

Dyrektorem cmentarza jest Dariusz Wiejak, zastępcą — Jolanta Tokarska.

Dojazd

Cmentarz Południowy leży na południowych peryferiach Warszawy, w bezpośrednim sąsiedztwie Piaseczna. Dojazd samochodem prowadzi trasą na Piaseczno — nekropolia znajduje się tuż za granicą administracyjną stolicy, formalnie na terenie gminy Piaseczno.

Położenie poza ścisłym centrum miasta sprawia, że dojazd komunikacją miejską wymaga przesiadki. Najwygodniejszą opcją pozostaje samochód. Przy cmentarzu dostępny jest obszerny parking dla odwiedzających.

W okresie Wszystkich Świętych na trasie dojazdowej mogą tworzyć się korki — warto wówczas zaplanować wizytę wcześniej rano lub w dni powszednie.

Udogodnienia

Na terenie nekropolii funkcjonuje nowoczesny Dom Przedpogrzebowy z dwiema salami ceremonialnymi, umożliwiający organizację zarówno religijnych, jak i świeckich ceremonii pogrzebowych.

Przy cmentarzu działają kwiaciarnie oraz zakłady kamieniarskie, co pozwala załatwić większość spraw związanych z pochówkiem i pielęgnacją grobów na miejscu. Oferta obejmuje:

• wieńce i wiązanki okolicznościowe
• znicze i świece
• nagrobki i tablice pamiątkowe
• usługi renowacji istniejących pomników

System wodny zasilany jest z głębokich studni wierconych. Woda dostępna jest sezonowo — kraniki wyłączane są w okresie październik-listopad (ze względu na ryzyko zamarzania instalacji) i ponownie uruchamiane w połowie kwietnia. Poza sezonem odwiedzający powinni zabierać wodę ze sobą.

Historia

Cmentarz Komunalny Południowy został otwarty w 1983 roku jako uzupełnienie Cmentarza Komunalnego Północnego, który funkcjonował od 1973 roku i stopniowo się zapełniał. Warszawa potrzebowała nowej, dużej nekropolii komunalnej, aby odciążyć zarówno Północny, jak i historyczne cmentarze miejskie, na których brakowało wolnych miejsc.

Zaprojektowany przez architekta Piotra Szaroszyka, cmentarz powstał na terenie wsi Antoninów w gminie Piaseczno, poza ówczesnymi granicami administracyjnymi stolicy. Wybór lokalizacji podyktowany był dostępnością rozległych, niezabudowanych terenów na południe od Warszawy oraz dobrym połączeniem drogowym z centrum miasta.

Od momentu otwarcia nekropolia jest systematycznie rozbudowywana. Kolejne kwatery zagospodarowywane są w miarę rosnącego zapotrzebowania, co pozwala utrzymać uporządkowany i czytelny układ przestrzenny. Obecnie cmentarz zajmuje 75 hektarów, z czego znaczna część stanowi rezerwę terenu pod przyszłą rozbudowę — gwarantuje to, że nekropolia będzie mogła służyć mieszkańcom Warszawy przez wiele kolejnych dekad.

Wraz z rozwojem cmentarza sukcesywnie wzbogacano infrastrukturę. Powstał Dom Przedpogrzebowy z charakterystyczną architekturą, wybudowano kolumbaria, a w późniejszym okresie wydzielono teren Łąki Pamięci przeznaczonej do rozsypywania prochów — nowatorskie rozwiązanie wśród stołecznych nekropolii.

Dom Przedpogrzebowy

Centralnym elementem architektonicznym cmentarza jest Dom Przedpogrzebowy, którego bryła nawiązuje kształtem do kurhanu — starożytnego kopca grobowego. To świadomy zabieg projektowy, łączący nowoczesną funkcję użytkową z symboliką funeralną.

Wnętrze budynku zdobią polichromie, mozaiki i rzeźby, nadające przestrzeni podniosły, a zarazem kontemplacyjny charakter. Dekoracje stanowią integralną część projektu architektonicznego i wyróżniają ten obiekt na tle typowych, utylitarnych domów pogrzebowych spotykanych na polskich cmentarzach komunalnych.

W Domu Przedpogrzebowym znajdują się dwie sale ceremonialne:

• Sala katolicka „Zmartwychwstania Pańskiego” — obsługiwana przez parafię Najświętszej Maryi Panny w Przypkach. Msze święte pogrzebowe odprawiane są regularnie według harmonogramu uzgadnianego z kancelarią cmentarza.
• Sala świecka — przeznaczona do ceremonii bez obrzędu religijnego, dostępna dla rodzin wszystkich wyznań oraz osób bezwyznaniowych.

W niedziele o godzinie 13:00 odprawiana jest stała msza święta sprawowana przez parafię NMP w Przypkach — jedyna regularna liturgia na terenie cmentarza.

Rodzaje pochówków

Cmentarz Południowy oferuje wyjątkowo szeroką gamę form pochówku, co wyróżnia go na tle wielu warszawskich nekropolii. Dostępne formy to:

• Groby ziemne — tradycyjne pochówki w ziemi, w wariantach jednomiejscowych i rodzinnych (wielopoziomowych)
• Groby murowane — trwałe konstrukcje betonowe lub ceglane, zapewniające lepszą ochronę trumny i dłuższą żywotność miejsca pochówku
• Groby urnowe — mniejsze miejsca przeznaczone na urny z prochami kremacji
• Kolumbaria — ścianki z niszami urnowymi, coraz popularniejsza forma pochówku ze względu na niższe koszty utrzymania i mniejszą powierzchnię
• Grobowce-kapliczki — unikalna forma pochówku, wzorowana na historycznych kaplicach rodowych
• Łąka Pamięci — wydzielony teren przeznaczony do rozsypywania prochów, z zachowaniem wymogów sanitarnych

Grobowce-kapliczki

Szczególnie godne uwagi są grobowce-kapliczki, które stanowią rzadkość wśród współczesnych nekropolii komunalnych w Polsce. Pierwszy taki grobowiec na Południowym wzniesiono z kamieni polnych — mieści on od 30 do 40 trumien. Konstrukcja nawiązuje do tradycji rodowych kaplic grobowych znanych z zabytkowych cmentarzy, oferując jednocześnie nowoczesne rozwiązania techniczne.

Tego rodzaju budowle pozwalają rodzinom na wielopokoleniowe pochówki w jednym, reprezentacyjnym miejscu, co jest rzadko spotykane na cmentarzach komunalnych powstałych po 1945 roku.

Łąka Pamięci

Łąka Pamięci to stosunkowo nowa forma pożegnania, odpowiadająca na rosnące zainteresowanie ekologicznymi i minimalistycznymi formami pochówku. Prochy zmarłego rozsypywane są na wyznaczonym, zadbanym terenie zielonym — bez tradycyjnego nagrobka. Procedura wymaga spełnienia norm sanitarnych określonych przez sanepid.

Otoczenie przyrodnicze

Cmentarz Komunalny Południowy graniczy z Lasem Sękocińskim, rozległym kompleksem leśnym ciągnącym się na południe od Warszawy. Bliskość lasu nadaje temu miejscu wyjątkowo spokojny i kameralny charakter, odróżniający je od zatłoczonych nekropolii śródmiejskich.

Rozległy teren 75 hektarów pozwala na swobodne rozmieszczenie kwater z zachowaniem szerokich alejek i pasów zieleni pomiędzy sektorami. Przestronność cmentarza sprawia, że nawet w okresie Wszystkich Świętych nie odczuwa się tu takiego tłoku jak na mniejszych, miejskich nekropoliach.

Połączenie funkcji cmentarnej z naturalnym otoczeniem leśnym tworzy atmosferę sprzyjającą skupieniu i zadumie. Cisza przerywana jedynie śpiewem ptaków z pobliskiego lasu czyni Cmentarz Południowy jedną z najspokojniejszych nekropolii w aglomeracji warszawskiej.

Inne cmentarze w Warszawie

Pełną listę nekropolii w stolicy znajdziesz na stronie wszystkich cmentarzy w Warszawie. Sprawdź również nasze szczegółowe przewodniki:

• Cmentarz Komunalny Północny — największy cmentarz komunalny w Warszawie i siostrzana nekropolia Południowego, otwarty dziesięć lat wcześniej
• Stare Powązki — najsłynniejszy cmentarz w Polsce, muzeum rzeźby nagrobnej pod gołym niebem z pochówkami wybitnych Polaków
• Cmentarz Wolski — historyczna nekropolia na Woli z XIX-wiecznymi nagrobkami
• Cmentarz Brodnowski — duży cmentarz na prawobrzeżnej Warszawie obsługujący Pragę i okolice
• Cmentarz Wawrzyszewski — zabytkowy cmentarz na Bielanach z bogatą historią sięgającą XIX wieku