Cmentarz Wojskowy św. Jerzego, Łódź

Informacje praktyczne

Cmentarz Wojskowy pw. św. Jerzego przy ul. Wojska Polskiego 149 w Łodzi to czynna nekropolia wojskowa o powierzchni 5 hektarów, podzielona na 10 kwater. Stanowi część kompleksu cmentarzy „Doły” na północnym wschodzie miasta. Spoczywają tu żołnierze od czasów carskich po współczesność — legioniści, powstańcy, obrońcy Westerplatte, piloci RAF, żołnierze Monte Cassino i Arnhem.

Godziny otwarcia: codziennie 7:00 – zmrok.

Kancelaria Cmentarza (ul. Wojska Polskiego 149):

• poniedziałek–piątek: 9:00–12:00
• telefon: 513 067 869

Kancelaria przy parafii (ul. św. Jerzego 7/A):

• wtorek, czwartek: 15:30–18:00 (przerwa na Mszę św. o 17:00)
• telefon parafii: 501 206 539

Opiekun cmentarza: tel. 793 116 045

Email: [email protected]

Cmentarz jest własnością i pod zarządem Parafii Wojskowej pw. św. Jerzego w Łodzi. Proboszcz pełni bezpośrednią opiekę nad nekropolią.

Prawo do pochówku

Na cmentarzu wojskowym mogą być pochowani:

• żołnierze w czynnej służbie i byli żołnierze
• pracownicy cywilni Wojska Polskiego
• członkowie ich rodzin
• osoby należące do Parafii Wojskowej pw. św. Jerzego
• osoby, których rodziny posiadają już groby na tym cmentarzu

Dojazd i komunikacja

Cmentarz mieści się w dzielnicy Bałuty-Doły. Główna brama prowadzi od strony al. Grzegorza Palki. Dojazd komunikacją MPK Łódź — przystanek „Doły Cmentarz” obsługiwany przez linie autobusowe i tramwajowe kursujące ul. Wojska Polskiego. Parking dostępny w pobliżu bramy.

Historia cmentarza

Początki — cerkiew i garnizon carski (1910)

Najstarsze zachowane mogiły na cmentarzu pochodzą z 1910 roku — spoczywają w nich carscy żołnierze stacjonujący w Łodzi. Nekropolia powstała przy cerkwi prawosławnej pw. św. Aleksego Metropolity Moskiewskiego, zbudowanej dla 37. Jekatierynburskiego Pułku Piechoty stacjonującego w łódzkim garnizonie.

Plan kompleksu cmentarzy „Doły” opracował inż. Ignacy Stebelski. Teren zagospodarowano na bazie byłych wyrobisk glinki, z których wcześniej pozyskiwano surowiec do produkcji cegły.

Niepodległa Polska — kościół garnizonowy (1918–1939)

Po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku cerkiew przekształcono w kościół garnizonowy pw. św. Jerzego. Cmentarz rozbudowano, tworząc kwatery dla żołnierzy odrodzonego Wojska Polskiego. Od 1933 roku nekropolia oficjalnie pełni funkcję cmentarza wojskowego.

W okresie międzywojennym pochowano tu m.in.:

• legionistów I Brygady Marszałka Józefa Piłsudskiego
• Powstańców Śląskich i Powstańców Wielkopolskich
• kpt. geografa Bolesława Sassa (zm. 1938)
• mjr. art. Stanisława Koguckiego (zm. 1934)
• Kazimierza Minberga (1910–1936)

II wojna światowa i okres powojenny

Podczas okupacji cmentarz stał się miejscem pochówku ofiar terroru nazistowskiego. Przy głównej alei znajduje się kwatera zbiorowych mogił żołnierzy poległych w bitwach w okolicach Łodzi — wielu z nich pozostaje bezimiennych.

Po wojnie sprowadzono tu prochy żołnierzy polskich z wielu frontów II wojny światowej. Powstały symboliczne groby zamordowanych w Katyniu, Starobielsku i łagrach syberyjskich. Pochowano również byłych więźniów obozów: Oświęcim, Buchenwald, Gusen-Mauthausen, Sachsenhausen i Radogoszcz.

Kaplica i witraże

Na terenie cmentarza znajduje się kaplica z ozdobnymi witrażami przedstawiającymi czterech patronów wojska:

• św. Jerzy — patron kawalerii i rycerstwa
• św. Marcin — patron żołnierzy
• św. Hubert — patron myśliwych i leśników
• św. Longinus — patron piechoty

Witraże stanowią wyjątkowy element artystyczny nekropolii — opowiadają historię polskiej wojskowości poprzez symbolikę patronów. Przy wejściu na cmentarz umieszczono marmurową tablicę z logo Ordynariatu Polowego i hasłem „Bóg – Honor – Ojczyzna”.

Znane osoby pochowane na cmentarzu

Cmentarz Wojskowy św. Jerzego jest miejscem spoczynku żołnierzy z wielu frontów i formacji — od legionów Piłsudskiego po Armię Krajową. Poniżej najważniejsze postaci.

Obrońcy Westerplatte, Warszawy i Lwowa

Osoba	Stopień	Kim był
Ryszard Duzik	ppor.	Najmłodszy uczestnik obrony Westerplatte (1939)
Stanisław Pawłowski	–	Obrońca Lwowa (1920 i 1939), szlak bojowy z Armią gen. Andersa, walczył pod Monte Cassino

Żołnierze Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie

Osoba	Stopień	Formacja / zasługi
Bolesław Michalak	chor.	Pilot RAF, Dywizjon 304 (bombowy)
Tadeusz Żukowski	mjr	1. Samodzielna Brygada Spadochronowa gen. Sosabowskiego, bitwa pod Arnhem
Stanisław Leszczyński	–	1. Samodzielna Brygada Spadochronowa, bitwa pod Arnhem
Henryk Robaszkiewicz	chor.	Ułan 21. Pułku Ułanów Podolskich, kampania francuska 1940
Szymon Sobień	–	Walczył pod Tobrukiem (grób symboliczny — pochowany w Nowej Zelandii)

Żołnierze 1. Armii Wojska Polskiego (front wschodni)

Osoba	Stopień	Formacja / zasługi
Jan Rudnicki	płk	1. Dywizja WP im. Kościuszki, uczestnik bitwy pod Lenino
Janina Niedzielska	chor.	Przeszła szlak bojowy od Lenino do Berlina
Tadeusz Masłowski	kpt.	„Kleberczyk” — żołnierz gen. Klebera
Jan Tabor	–	Syn Pułku, „kościuszkowiec”
Wanda Tryścień	chor.	Batalion im. Emilii Plater

Powstańcy i żołnierze odznaczeni

Osoba	Stopień	Kim był
Lucjan Kępiński	płk	Kawaler Krzyża Virtuti Militari, walczył w I i II wojnie światowej
Tadeusz Walczak	kpt.	Powstaniec Wielkopolski, odznaczony Krzyżem Polonia Restituta
Mirosław Walczak	harcerz	Uczestnik Powstania Warszawskiego (grób symboliczny)

Pozostałe groby o znaczeniu historycznym

• Groby legionistów I Brygady Marszałka Józefa Piłsudskiego
• Mogiły Powstańców Śląskich i Wielkopolskich
• Żołnierze Armii Krajowej
• Byli więźniowie obozów: Oświęcim, Buchenwald, Gusen-Mauthausen, Sachsenhausen, Radogoszcz
• Groby symboliczne zamordowanych w Katyniu, Starobielsku i łagrach syberyjskich
• Pomnik saperów — upamiętnia żołnierza poległego w latach 70. XX w. podczas rozminowywania kraju
• Ponad 20 grobów uczestników II wojny światowej z różnych formacji

Kwatera zbiorowa i pomniki

Przy głównej alei cmentarza znajduje się kwatera zbiorowych mogił żołnierzy poległych w bitwach w okolicach Łodzi podczas II wojny światowej. Wielu z nich pozostaje bezimiennych.

Na cmentarzu znajdują się również:

• pomnik poświęcony saperom — upamiętniający żołnierza poległego przy rozminowywaniu terenu
• tablica upamiętniająca lotników polskich
• groby symboliczne ofiar Katynia, Starobielska i Syberii

Te elementy czynią z nekropolii swoisty panteon polskiej wojskowości XX wieku — od walk o niepodległość przez obronę 1939, fronty II wojny światowej, po okres powojenny.

Wyszukiwarka grobów

Groby na Cmentarzu Wojskowym św. Jerzego można wyszukać w systemie eCmentarze, który umożliwia lokalizację pochówków na dokładnej mapie z podziałem na kwatery. Strona parafii udostępnia też informacje o nadchodzących rocznicach śmierci pochowanych.

Inne nekropolie w Łodzi

Pełną listę cmentarzy w Łodzi znajdziesz na stronie wszystkich cmentarzy w Łodzi. Cmentarz Wojskowy sąsiaduje bezpośrednio z kompleksem „Doły”:

• Cmentarz Komunalny Doły — największa łódzka nekropolia komunalna, część tego samego kompleksu
• Cmentarz św. Wincentego na Dołach — sąsiadujący cmentarz parafialny
• Cmentarz Komunalny Zarzew
• Cmentarz Komunalny Szczecińska
• Cmentarz Mariawicki
• Cmentarz św. Franciszka na Chojnach — największy parafialny w Łodzi