Cmentarz Salwatorski, Kraków

Informacje praktyczne

Cmentarz Salwatorski (zwany też Zwierzynieckim) to cmentarz parafialny położony w dzielnicy Zwierzyniec, u stóp Góry św. Bronisławy, przy Alei Jerzego Waszyngtona — na drodze prowadzącej do Kopca Kościuszki. Na powierzchni około 5 hektarów spoczywa ponad 25 tysięcy osób.

Godziny otwarcia: codziennie 8:00–19:00.

Zarządca: Parafia Najświętszego Salwatora w Krakowie, tel. 12 424 43 60. W kancelarii parafialnej można uzyskać zgodę na budowę nowego nagrobka, remont istniejącego lub ekshumację. Kamieniarze mają obowiązek konsultacji wymiarów z grabarzem.

Cmentarz jest wpisany do gminnej ewidencji zabytków Krakowa.

Groby można wyszukać w systemie GROBONET pod adresem krakowsalwator.grobonet.com.

Dojazd i komunikacja

Na Cmentarz Salwatorski najłatwiej dotrzeć tramwajem do pętli Salwator, a następnie pieszo Aleją Waszyngtona. Kursują tu również autobusy komunikacji miejskiej. Przy cmentarzu dostępny jest bezpłatny parking.

W dniach 1–2 listopada (Wszystkich Świętych) w rejonie cmentarza obowiązują zmiany w organizacji ruchu — ul. św. Bronisławy i ul. Malczewskiego zostają wyłączone z ruchu od godziny 6:30. Zaleca się dojazd komunikacją publiczną.

Panorama z cmentarza

Z terenu nekropolii roztacza się jedna z najpiękniejszych panoram w Krakowie. Widoczne jest centrum miasta, a przy dobrej pogodzie — pasmo Beskidów i wierzchołki Tatr. Szczególnie nastrojowy klimat panuje tu podczas złotej jesieni.

Historia Cmentarza Salwatorskiego

Powstanie nekropolii (1865)

Cmentarz Salwatorski został poświęcony w 1865 roku jako niewielka nekropolia parafialna. Początkowo obsługiwał mieszkańców przedmieścia Zwierzyniec, Półwsia oraz okolicznych wsi: Przegorzał, Chełma, Bielan i Olszanicy. W 1883 roku teren ogrodzono.

Kaplica neogotycka św. Józefa (1888)

W 1888 roku, dzięki staraniom ksieni norbertanek Eufemii Żarskiej, wzniesiono neogotycką kaplicę cmentarną pw. św. Józefa. Projektantem był architekt Sebastian Jaworzyński. Budowla wyróżnia się gotyckimi formami i posiada katakumby przeznaczone dla zakonnic ze Zgromadzenia Norbertanek na Salwatorze.

Kaplica została poświęcona w 1889 roku przez kardynała Albina Dunajewskiego.

Rozbudowy i renowacje

Cmentarz był dwukrotnie poszerzany: w 1902 i 1999 roku. W 1995 roku przeprowadzono prace remontowe. W 1999 roku architekt Witold Cęckiewicz zaprojektował nową Kaplicę Wszystkich Świętych, która uzupełniła zabytkową kaplicę św. Józefa.

W 2001 roku przy bramie głównej umieszczono tablicę pamiątkową ku czci poety Jerzego Harasymowicza, ufundowaną przez miasto Kraków, z fragmentem jego wiersza.

Znane osoby pochowane na Salwatorskim

Cmentarz Salwatorski jest miejscem spoczynku wybitnych postaci polskiej kultury, nauki i życia publicznego.

Pisarze i poeci

Osoba	Lata życia	Kim był/a
Stanisław Lem	1921–2006	Pisarz science fiction, autor Solaris, Cyberiady i Bajek robotów — najczęściej tłumaczony polski pisarz
Jan Sztaudynger	1904–1970	Poeta, epigramista, satyryk
Karol Hubert Rostworowski	1877–1938	Dramaturg Młodej Polski, autor Kaliguli

Reżyserzy i aktorzy

Osoba	Lata życia	Kim był/a
Andrzej Wajda	1926–2016	Reżyser filmowy, laureat Oscara za całokształt twórczości (2000), twórca Popiołu i diamentu, Człowieka z marmuru, Katynia
Juliusz Osterwa	1885–1947	Aktor i reżyser teatralny, twórca Teatru Reduta
Karol Frycz	1877–1963	Scenograf, twórca teatralny, reformator polskiej sceny

Malarze

Osoba	Lata życia	Kim był/a
Andrzej Wróblewski	1927–1957	Malarz, czołowy przedstawiciel polskiej awangardy powojennej, zmarł tragicznie w Tatrach

Naukowcy

Osoba	Lata życia	Kim był/a
Roman Stanisław Ingarden	1920–2011	Fizyk i matematyk, syn filozofa Romana Ingardena

Wojskowi

Osoba	Lata życia	Kim był/a
Janusz Meissner	1901–1978	Lotnik, as myśliwski I wojny światowej, pisarz
Gen. Bronisław Kwiatkowski	1956–2010	Generał broni WP, zginął w katastrofie smoleńskiej

Syn Adama Mickiewicza

W 1979 roku sprowadzono z Paryża prochy Rafała Józefa Mickiewicza (1850–1938), najmłodszego syna Adama Mickiewicza. Uroczystość miała wymiar symboliczny — połączyła polską emigrację z ojczyzną.

Zbiorowa mogiła ofiar pacyfikacji 1943

Na cmentarzu znajduje się zbiorowa mogiła mieszkańców Zwierzyńca i Woli Justowskiej, zamordowanych przez Niemców 28 lipca 1943 roku. To jedno z najbardziej przejmających miejsc pamięci na nekropolii, dokumentujące zbrodnie okupacji hitlerowskiej w Krakowie.

Obok mogiły znajduje się grób ojców franciszkanów oraz krzyż poświęcony ofiarom komunizmu.

Architektura i zabytki

Cmentarz Salwatorski posiada dwie kaplice:

1. Kaplica św. Józefa (1888, arch. Sebastian Jaworzyński) — neogotycka, z katakumbami dla norbertanek. Najstarszy i najcenniejszy obiekt architektoniczny nekropolii.

2. Kaplica Wszystkich Świętych (1999, arch. Witold Cęckiewicz) — współczesna budowla, harmonijnie wkomponowana w zabytkowe otoczenie.

Przy bramie głównej — tablica pamiątkowa poety Jerzego Harasymowicza (2001) z fragmentem wiersza, ufundowana przez miasto Kraków.

Inne nekropolie w Krakowie

Pełną listę cmentarzy w stolicy Małopolski znajdziesz na stronie cmentarzy w Krakowie. Sprawdź również:

• Cmentarz Rakowicki — najstarsza i najsłynniejsza krakowska nekropolia
• Cmentarz Batowicki — największy czynny cmentarz w Krakowie
• Cmentarz Grębałów
• Nowy Cmentarz Podgórski